Βλαντιμίρ Λένιν: Η τέταρτη επέτειος της Οκτωβριανής Επανάστασης

Πλησιάζει η τέταρτη επέτειος της 25 του Οχτώβρη (7 του Νοέμβρη).

Οσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από τη μεγάλη αυτή μέρα, τόσο πιο πεντακάθαρη γίνεται η σημασία της προλεταριακής επανάστασης στη Ρωσία, τόσο πιο βαθιά σκεπτόμαστε και την πρακτική πείρα της δουλιάς μας στο σύνολό της.

Σε πολύ γενικές γραμμές - και φυσικά κάθε άλλο παρά πλήρεις και ακριβείς - θα μπορούσαμε να εκθέσουμε τη σημασία και την πείρα αυτή με τα παρακάτω:

Το πρώτο και άμεσο καθήκον της επανάστασης στη Ρωσία ήταν καθήκον αστικοδημοκρατικό: να γκρεμίσει τα υπολείμματα του Μεσαίωνα, να τα σαρώσει τελειωτικά, να καθαρίσει τη Ρωσία απ' αυτή τη βαρβαρότητα, απ' αυτό το αίσχος, απ' αυτή την τεράστια τροχοπέδη για κάθε πολιτισμό και κάθε πρόοδο στη χώρα μας.

Κι έχουμε το δικαίωμα να είμαστε υπερήφανοι που κάναμε το ξεκαθάρισμα αυτό πολύ αποφασιστικά, πολύ γρήγορα, πιο θαρραλέα, πιο πετυχημένα, πιο πλατιά και πιο βαθιά - από την άποψη της επίδρασης πάνω στις πλατιές λαϊκές μάζες - απ' ό,τι η μεγάλη Γαλλική Επανάσταση πριν 125 και πάνω χρόνια...

Αστικοδημοκρατικό περιεχόμενο της επανάστασης σημαίνει το ξεκαθάρισμα των κοινωνικών σχέσεων (θεσμών, ιδρυμάτων) της χώρας από το μεσαιωνισμό, από τη δουλοπαροικία, από το φεουδαρχισμό.

Ποιες ήταν οι κυριότερες εκδηλώσεις, οι επιβιώσεις, τα υπολείμματα της δουλοπαροικίας στη Ρωσία το 1917; Η μοναρχία, ο φεουδαρχικός χωρισμός σε κοινωνικά στρώματα, η γαιοκτησία και η γαιοχρησία, η θέση της γυναίκας, η θρησκεία, η καταπίεση των εθνοτήτων. Πάρτε οποιονδήποτε απ' αυτούς τους «σταύλους του Αυγείου» - που όλα τα προχωρημένα κράτη, ας το πούμε μ' αυτή την ευκαιρία, τους άφησαν σε σημαντικό βαθμό χωρίς να τους καθαρίσουν καλά, όταν εδώ και 125, 250 και πάνω χρόνια (το 1649 στην Αγγλία) έκαναν τις αστικοδημοκρατικές τους επαναστάσεις - πάρτε οποιονδήποτε απ' αυτούς τους σταύλους του Αυγείου: θα δείτε ότι εμείς τους καθαρίσαμε πέρα για πέρα. Μέσα σε καμιά δεκαριά εβδομάδες, αρχίζοντας από τις 25 του Οχτώβρη (7 του Νοέμβρη) 1917 ως τη διάλυση της Συντακτικής (5 του Γενάρη 1918) κάναμε σ' αυτό τον τομέα χίλιες φορές περισσότερα απ' όσα έκαναν μέσα στους οχτώ μήνες της εξουσίας τους οι αστοί δημοκράτες και φιλελεύθεροι (καντέτοι) και οι μικροαστοί δημοκράτες (μενσεβίκοι και εσέροι)...

Ξεριζώσαμε εντελώς τις πιο βαθιές ρίζες του χωρισμού σε κοινωνικά στρώματα, δηλ. τα υπολείμματα της φεουδαρχίας και της δουλοπαροικίας στην ιδιοκτησία της γης... Οχτώ μήνες οι μικροαστοί δημοκράτες «συμφωνούσαν» με τους τσιφλικάδες που διατηρούσαν τις παραδόσεις της δουλοπαροικίας, ενώ εμείς μέσα σε λίγες εβδομάδες σαρώσαμε πέρα για πέρα και τους τσιφλικάδες και όλες τις παραδόσεις τους από το πρόσωπο της ρωσικής γης.

Πάρτε τη θρησκεία ή την έλλειψη δικαιωμάτων της γυναίκας ή την καταπίεση και την ανισοτιμία των μη ρωσικών εθνοτήτων. Αυτά όλα είναι ζητήματα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης... Δεν υπάρχει καμιά από τις πιο προηγμένες χώρες του κόσμου, όπου τα προβλήματα αυτά να έχουν λυθεί με αστικοδημοκρατική κατεύθυνση ως το τέλος. Στη χώρα μας η νομοθεσία της επανάστασης του Οχτώβρη τα έλυσε ως το τέλος. Με τη θρησκεία παλέψαμε και παλεύουμε στα γερά. Δόσαμε σε όλες τις μη ρωσικές εθνότητες δικές τους Δημοκρατίες ή αυτόνομες περιοχές. Δεν έχουμε πια στη Ρωσία τέτοια προστυχιά, ατιμία και παλιανθρωπιά, όπως η έλλειψη δικαιωμάτων ή η ανισοτιμία της γυναίκας, η εξοργιστική αυτή επιβίωση της δουλοπαροικίας και του μεσαιωνισμού, που την ξαναστηλώνει σε όλες χωρίς εξαίρεση τις χώρες της γης η αχόρταγη αστική τάξη και η αποβλακωμένη, φοβισμένη μικροαστική τάξη...

Ολα αυτά αποτελούν το περιεχόμενο της αστικοδημοκρατικής επανάστασης. Πριν 150 και 250 χρόνια οι πρωτοπόροι ηγέτες αυτής της επανάστασης (αυτών των επαναστάσεων, αν μιλήσουμε για κάθε εθνική μορφή ενός κοινού τύπου) είχαν υποσχεθεί στους λαούς να λυτρώσουν την ανθρωπότητα από τα μεσαιωνικά προνόμια, από την ανισότητα της γυναίκας, από τα προνόμια που παραχωρούσε το κράτος σε τούτη ή σε εκείνη τη θρησκεία (ή «θρησκευτική Ιδέα», «θρησκευτικότητα» γενικά), από την ανισοτιμία των εθνοτήτων. Υποσχέθηκαν και δεν τα εκπλήρωσαν. Δεν μπορούσαν να τα εκπληρώσουν, γιατί τους εμπόδιζε ο «σεβασμός» προς την «ιερή ατομική ιδιοκτησία». Η προλεταριακή μας επανάσταση δεν είχε αυτό τον καταραμένο «σεβασμό» προς τον τρισκατάρατο μεσαίωνα και την «ιερή ατομική ιδιοκτησία».

Για να κατοχυρώσουμε όμως για τους λαούς της Ρωσίας τις κατακτήσεις της αστικοδημοκρατικής επανάστασης, έπρεπε να προχωρήσουμε παραπέρα και προχωρήσαμε παραπέρα. Λύναμε τα προβλήματα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης στην πορεία, ανάμεσα στ' άλλα, σαν «συμπληρωματικό προϊόν» της κύριας και πραγματικής, της προλεταριακής - επαναστατικής, σοσιαλιστικής δουλιάς μας...

Το Σοβιετικό καθεστώς είναι ακριβώς μια από τις χειροπιαστές επιβεβαιώσεις ή εκδηλώσεις της μετεξέλιξης της μιας επανάστασης στην άλλη. Το Σοβιετικό καθεστώς είναι το ανώτατο όριο του δημοκρατισμού για τους εργάτες και τους αγρότες και ταυτόχρονα σημαίνει ρήξη με τον αστικό δημοκρατισμό και εμφάνιση νέου κοσμοϊστορικού τύπου δημοκρατίας, δηλαδή του προλεταριακού δημοκρατισμού ή της δικτατορίας του προλεταριάτου...

Δεν ξεχνάμε ούτε στιγμή ότι πραγματικά είχαμε κι έχουμε πολλές αποτυχίες και λάθη. Μα αν είναι ποτέ δυνατό να αποφύγει κανείς τις αποτυχίες και τα λάθη σ' ένα έργο τόσο νέο για όλη την παγκόσμια ιστορία, όπως η δημιουργία ενός πρωτοείδωτου τύπου κρατικής οργάνωσης! Θα παλέψουμε σταθερά για να διορθώσουμε τις αποτυχίες και τα λάθη μας, για να καλυτερεύσουμε την εφαρμογή των σοβιετικών αρχών στην πράξη, εφαρμογή που απέχει πολύ, πάρα πολύ από του να είναι τέλεια. Εχουμε όμως το δικαίωμα να είμαστε υπερήφανοι και είμαστε υπερήφανοι, γιατί είχαμε το ευτύχημα να αρχίσουμε την οικοδόμηση του Σοβιετικού κράτους και να εγκαινιάσουμε έτσι μια νέα εποχή στην παγκόσμια ιστορία, την εποχή της κυριαρχίας μιας νέας τάξης, που καταπιέζεται σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες και παντού τραβάει για μια νέα ζωή, για τη νίκη ενάντια στην αστική τάξη, για τη δικτατορία του προλεταριάτου, για την απολύτρωση της ανθρωπότητας από το ζυγό του κεφαλαίου και από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους. Το ζήτημα των ιμπεριαλιστικών πολέμων, της διεθνούς πολιτικής του χρηματιστικού κεφαλαίου, που κυριαρχεί σήμερα σε όλο τον κόσμο και γεννά αναπόφευκτα νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, που γεννά αναπόφευκτα ένα πρωτάκουστο δυνάμωμα της εθνικής καταπίεσης, της διαρπαγής, της καταλήστευσης, του στραγγαλισμού των αδύνατων, καθυστερημένων, μικρών λαών από μια χούφτα «προηγμένες» δυνάμεις - το ζήτημα αυτό έγινε από το 1914 το αγκωνάρι όλης της πολιτικής όλων των χωρών της υδρογείου. Είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου για δεκάδες εκατ. ανθρώπους. Είναι το ζήτημα, αν στον ερχόμενο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που η αστική τάξη τον προετοιμάζει μπροστά στα μάτια μας, που βλέπουμε να γεννιέται μπροστά στα μάτια μας μέσα από τον καπιταλισμό, θα σκοτωθούν 20 εκατ. άνθρωποι (αντί τα 10 εκατ. που σκοτώθηκαν στον πόλεμο του 1914-1918 και στους «μικρούς» πολέμους που τον συμπληρώνουν και που δεν τέλειωσαν ως τα σήμερα), αν σ' αυτόν τον αναπόφευκτο (στην περίπτωση που θα διατηρηθεί ο καπιταλισμός) μελλο ντικό πόλεμο θα σακατευτούν 60 εκατ. άνθρωποι (αντί 30 εκατομμύρια που σακατεύτηκαν στα 1914-1918). Και στο ζήτημα αυτό η Οχτωβριανή μας επανάσταση άνοιξε μια καινούρια εποχή στην παγκόσμια ιστορία. Οι υπηρέτες της αστικής τάξης και οι λιβανιστές της - οι εσέροι και οι μενσεβίκοι, όλη η μικροαστική δήθεν «σοσιαλιστική» δημοκρατία όλου του κόσμου κορόιδευαν το σύνθημα «μετατροπή του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο πόλεμο». Και το σύνθημα αυτό αποδείχτηκε πως ήταν η μόνη αλήθεια - αλήθεια δυσάρεστη, ωμή, γυμνή, σκληρή, όλα αυτά είναι σωστά, όμως μια αλήθεια μέσα στο ζοφερό σκοτάδι της πιο εκλεπτυσμένης σοβινιστικής και πασιφιστικής απάτης...

Και μπροστά στα εκατ. και εκατ. ανθρώπων που σκέπτονται για τις αιτίες του χθεσινού πολέμου και για τον επερχόμενο αυριανό πόλεμο, ορθώνεται όλο και πιο έκδηλα, όλο και πιο αναπότρεπτα η τρομερή αλήθεια: είναι αδύνατο να γλιτώσουμε από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και από την ιμπεριαλιστική ειρήνη, που τον γεννά αναπόφευκτα (αν είχαμε ακόμη την παλιά ορθογραφία θα έγραφα εδώ τις δυο λέξεις «μιρ» * και με τις δυο τους έννοιες), είναι αδύνατο να γλιτώσουμε απ' αυτή την κόλαση με άλλον τρόπο παρά μόνο με τον μπολσεβίκικο αγώνα και με την μπολσεβίκικη επανάσταση.

Ας βρίζουν με λύσσα αυτή την επανάσταση η αστική τάξη και οι πασιφιστές, οι στρατηγοί και οι μικροαστοί, οι καπιταλιστές και οι φιλισταίοι, όλοι οι πιστοί χριστιανοί και όλοι οι ιππότες της II και της ΙΙ 1/2 Διεθνούς. Κανένας χείμαρρος μίσους, συκοφαντίας και ψευτιάς δεν μπορεί να κρύψει το κοσμοϊστορικό γεγονός ότι για πρώτη φορά μέσα σε εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια οι δούλοι απάντησαν στον πόλεμο ανάμεσα στους δουλοκτήτες, διακηρύσσοντας ανοιχτά το σύνθημα: ας μετατρέψουμε τον πόλεμο των δουλοκτητών μεταξύ τους για το μοίρασμα της λείας, σε πόλεμο των δούλων όλων των εθνών ενάντια στους δουλοκτήτες όλων των εθνών.

Για πρώτη φορά μέσα σε εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια το σύνθημα αυτό μετατράπηκε από μια αόριστη και ανίσχυρη αναμονή σ' ένα καθαρό και ακριβολογημένο πολιτικό πρόγραμμα, σε δραστήριο αγώνα των εκατομμυρίων καταπιεζομένων κάτω από την ηγεσία του προλεταριάτου, μετατράπηκε σε πρώτη νίκη του προλεταριάτου, σε πρώτη νίκη στο έργο της εξαφάνισης των πολέμων, στο έργο της συμμαχίας των εργατών όλων των χωρών ενάντια στη συμμαχία της αστικής τάξης των διαφόρων εθνών, της αστικής τάξης, που κάνει την ειρήνη και τον πόλεμο σε βάρος των δούλων του κεφαλαίου, σε βάρος των μισθωτών εργατών, σε βάρος των αγροτών, σε βάρος των εργαζομένων.

Η πρώτη αυτή νίκη δεν είναι ακόμη τελειωτική νίκη, και η Οχτωβριανή μας επανάσταση την πέτυχε με πρωτοφανέρωτες δυσκολίες και στερήσεις, με πρωτάκουστα βάσανα, με μια σειρά τεράστιες αποτυχίες και λάθη μας. Αν ήταν δυνατό ένας καθυστερημένος λαός να νικήσει χωρίς αποτυχίες και χωρίς λάθη τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, που έκαναν οι πιο ισχυρές και οι πιο προηγμένες χώρες της γης! Δε φοβόμαστε να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας και θα τα αντικρίζουμε ψύχραιμα, για να μάθουμε να τα διορθώνουμε. Το γεγονός όμως παραμένει γεγονός: για πρώτη φορά μέσα σε εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια η υπόσχεση των δούλων «να απαντήσουν» στον πόλεμο που γίνεται ανάμεσα στους δουλο-κτήτες με την επανάστασή τους ενάντια σε όλους και τους κάθε λογής δουλοκτήτες, εκπληρώθηκε ως το τέλος - και εκπληρώνεται παρ' όλες τις δυσκολίες.

Εμείς αρχίσαμε αυτό το έργο. Πότε ακριβώς, σε πόσο χρονικό διάστημα, οι προλετάριοι ποιανού έθνους θα αποτελειώσουν το έργο αυτό δεν είναι το ουσιαστικό ζήτημα. Το ουσιαστικό είναι ότι ο πάγος έσπασε, ότι ο δρόμος άνοιξε, ότι ο δρόμος χαράχτηκε...

Η πρώτη μπολσεβίκικη επανάσταση απέσπασε από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, από την ιμπεριαλιστική ειρήνη την πρώτη εκατοντάδα εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν στη γη. Οι ερχόμενες επαναστάσεις θα αποσπάσουν όλη την ανθρωπότητα από τέτοιους πολέμους και από τέτοια ειρήνη. Το τελευταίο και το πιο σπουδαίο και το πιο δύσκολο και το πιο ημιτελές έργο μας είναι: η οικοδόμηση της οικονομίας, είναι να μπουν τα οικονομικά θεμέλια για το νέο, το σοσιαλιστικό οικοδόμημα, στη θέση του καταστραμμένου φεουδαρχικού και του μισοκαταστραμμένου καπιταλιστικού οικοδομήματος. Σε τούτο το σπουδαιότατο και δυσκολότατο έργο είχαμε τις περισσότερες αποτυχίες και τα περισσότερα λάθη. Αν είναι δυνατό να αρχίσει χωρίς αποτυχίες και χωρίς λάθη ένα τέτοιο κοσμοϊστορικό έργο! Εμείς όμως το αρχίσαμε, το πραγματοποιούμε. Τώρα ακριβώς με τη «νέα οικονομική πολιτική» μας διορθώνουμε ολόκληρη σειρά από λάθη μας, μαθαίνουμε πώς να χτίσουμε παραπέρα το σοσιαλιστικό οικοδόμημα σε μια μικροαγροτική χώρα χωρίς να κάνουμε αυτά τα λάθη.

Οι δυσκολίες είναι τεράστιες. Εχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τεράστιες δυσκολίες. Κάτι ήξεραν οι εχθροί μας που μας είπαν «σκληρούς σαν πέτρα» κι εκπροσώπους μιας «πολιτικής που τσακίζει κόκαλα». Μάθαμε όμως ακόμη - τουλάχιστο: μάθαμε ως έναν ορισμένο βαθμό και μιαν άλλη τέχνη απαραίτητη για την επανάσταση - την ευλυγισία, την ικανότητα να μπορούμε να αλλάζουμε γρήγορα και απότομα την τακτική μας, παίρνοντας υπόψη τις αντικειμενικές συνθήκες που άλλαξαν, διαλέγοντας έναν άλλο δρόμο προς το σκοπό μας, αν ο παλιός δρόμος αποδειχτεί ακατάλληλος στη δοσμένη περίοδο, αποδειχτεί πως δεν μπορούμε να τον ακολουθήσουμε.

Λογαριάζαμε, συνεπαρμένοι από το κύμα του ενθουσιασμού, αφού ξεσηκώσαμε το λαϊκό ενθουσιασμό - στην αρχή το γενικό πολιτικό και ύστερα τον πολεμικό - λογαριάζαμε να πραγματοποιήσουμε, στηριζόμενοι σ' αυτό τον ενθουσιασμό, και τα οικονομικά καθήκοντα που είναι εξίσου μεγάλα (όπως και τα γενικά πολιτικά, όπως και τα πολεμικά). Λογαριάζαμε - ή ίσως θα είναι πιο σωστό να πούμε: υποθέταμε χωρίς να υπολογίζουμε αρκετά - πως μπορούμε να οργανώσουμε με άμεσες προσταγές του προλεταριακού κράτους την παραγωγή και την κατανομή των προϊόντων από το κράτος με κομμουνιστικό τρόπο μέσα σε μια μικροαγροτική χώρα. Η ζωή μάς έδειξε το λάθος μας. Χρειάστηκαν μια σειρά μεταβατικά σκαλοπάτια: κρατικός καπιταλισμός και σοσιαλισμός, για να προετοιμάσουμε - με μια μακρόχρονη δουλιά - το πέρασμα στον κομμουνισμό. Οχι άμεσα με τον ενθουσιασμό, αλλά με τη βοήθεια του ενθουσιασμού που γέννησε η μεγάλη επανάσταση, στηριζόμενοι στο προσωπικό συμφέρον, στο προσωπικό ενδιαφέρον, στην ιδιοσυντήρηση, προσπαθήστε να φτιάξετε πρώτα τις στέρεες γεφυρούλες, που σε μια μικροαγροτική χώρα οδηγούν μέσω του κρατικού καπιταλισμού στο σοσιαλισμό. Διαφορετικά δε θα πλησιάσετε στον κομμουνισμό, διαφορετικά δε θα οδηγήσετε δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους στον κομμουνισμό. Αυτά μάς είπε η ζωή. Αυτά μάς είπε η αντικειμενική πορεία της ανάπτυξης της επανάστασης.

Κι εμείς, που διδαχτήκαμε λιγάκι σ' αυτά τα τρία-τέσσερα χρόνια να κάνουμε απότομες στροφές (όταν επιβάλλεται μια απότομη στροφή) αρχίσαμε να διδασκόμαστε με ζήλο, με προσοχή και με επιμονή (αν και ακόμη όχι με όλο το ζήλο, με όλη την προσοχή, με όλη την επιμέλεια που χρειάζεται), να διδασκόμαστε τη νέα στροφή, τη «νέα οικονομική πολιτική». Το προλεταριακό κράτος πρέπει να γίνει ένας προσεκτικός, επιμελής, έξυπνος «νοικοκύρης», καλός χονδρέμπορος - διαφορετικά δε θα μπορέσει να στήσει οικονομικά στα πόδια της αυτή τη μικροαγροτική χώρα. Σήμερα, στις δοσμένες συνθήκες, δίπλα στην καπιταλιστική Δύση (για την ώρα ακόμη καπιταλιστική) δεν υπάρχει άλλο πέρασμα προς τον κομμουνισμό. Χονδρέμπορος, αυτό φαίνεται σαν ένας οικονομικός τύπος που απέχει από τον κομμουνισμό όσο η γη από τον ουρανό. Αυτό όμως είναι ακριβώς μια από τις αντιθέσεις εκείνες που στη ζωντανή πραγματικότητα οδηγούν από το μικρό αγροτικό νοικοκυριό, μέσω του κρατικού καπιταλισμού στο σοσιαλισμό. Το προσωπικό ενδιαφέρον ανεβάζει την παραγωγή. Εμάς μας χρειάζεται να αυξηθεί η παραγωγή κατά πρώτο λόγο και με κάθε θυσία. Το χονδρεμπόριο συνενώνει οικονομικά εκατομμύρια μικρούς αγρότες, προκαλώντας το ενδιαφέρον τους, συνδέοντάς τους, οδηγώντας τους στο παραπέρα σκαλοπάτι: σε διάφορες μορφές σύνδεσης και συνένωσης μέσα στην ίδια την παραγωγή. Αρχίσαμε ήδη την απαραίτητη αναδιοργάνωση της οικονομικής μας πολιτικής. Εχουμε κιόλας στον τομέα αυτό ορισμένες, αλήθεια μικρές, επιμέρους, ωστόσο αναμφισβήτητες επιτυχίες. Στον τομέα αυτό της νέας «επιστήμης» τελειώνουμε πια την προκαταρκτική τάξη. Διδασκόμενοι σταθερά κι επίμονα, ελέγχοντας το κάθε βήμα μας με την πρακτική πείρα, χωρίς να φοβόμαστε να τροποποιούμε πολλές φορές ό,τι αρχίσαμε, να διορθώνουμε τα λάθη μας, μελετώντας προσεκτικά τη σημασία τους - θα περάσουμε και στις επόμενες τάξεις, θα περάσουμε όλο τον «κύκλο» των μαθημάτων, παρ' όλο που οι συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας και της παγκόσμιας πολιτικής τον έκαναν πολύ πιο μακρόχρονο και πολύ πιο δύσκολο απ' ό,τι θα θέλαμε. Με κάθε θυσία, όσο μεγάλα κι αν είναι τα μαρτύρια της μεταβατικής περιόδου, οι συμφορές, η πείνα και οι καταστροφές, δε θα χάσουμε το ηθικό μας και θα φέρουμε το έργο μας σε νικηφόρο πέρας. 

Λένιν Άπαντα, Εκδότες Σύγχρονη Εποχή, τ. 44, σελ.144-152

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο Λένιν για τη θέση της γυναίκας

Στον καπιταλισμό είναι συνηθισμένες όχι σας ξεχωριστές περιπτώσεις, αλλά σαν τυπικό φαινόμενο, οι συνθήκες όπου είναι αδύνατο για τις καταπιεζόμενες τάξεις να «ασκήσουν» τα δημοκρατικά τους δικαιώματα. Στον καπιταλισμό το δικαίωμα διαζυγίου στις περισσότερες περιπτώσεις θα παραμείνει απραγματοποίητο, επειδή το καταπιεσμένο φύλο συνθλίβεται οικονομικά, επειδή σ' οποιαδήποτε δημοκρατία στις συνθήκες του καπιταλισμού η γυναίκα παραμένει «σκλάβα του σπιτιού», σκλάβα κλεισμένη στην κρεβατοκάμαρα, στο δωμάτιο των παιδιών και στην κουζίνα.

(Λένιν, Σχετικά με τη γελοιογραφία του Μαρξισμού και τον «Ιμπεριαλιστικό Οικονομισμό», Άπαντα, σελ. 126, τόμος 30)

Διαβάστε Περισσότερα »

Οι Διεθνείς Συνδιασκέψεις των Σοσιαλιστών σε ZIMMERWALD – KIENTAL

Δημοσίευση του «Μανιφέστου του Zimmerwald»
στο «Berner Tagwacht», 18/9/1915

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης φέτος των 100 χρόνων από τη διεθνή Συνδιάσκεψη των σοσιαλιστών στο KIENTAL (1916) και πέρυσι εκείνης στο ZIMMERWALD (1915) κατά του πολέμου, πριν γίνει μια πολύ σύντομη αναφορά σ’ αυτές τις δυο παγκόσμιας ιστορικής σημασίας Συνδιασκέψεις, είναι απαραίτητο και σημαντικό να υπενθυμιστεί αλλά και να υπογραμμιστεί ξεχωριστά, ότι ο ΛΕΝΙΝ στην πρώτη 15ετία του 20^ου αιώνα έθεσε, μελέτησε και έλυσε, απ’ τη σκοπιά του προλεταριάτου και της Προλεταριακής Επανάστασης – σε σφοδρή πάντα αντιπαράθεση μ’ όλα τα αντιμαρξιστικά οπορτουνιστικά ρεύματα της εποχής του – μια σειρά νέα και σπουδαία οικονομικά και πολιτικά ζητήματα που και σήμερα αφορούν άμεσα το επαναστατικό κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα, επανέρχονται συχνά στην πολιτική επικαιρότητα, προσδιορίζοντας έτσι τις ιδεολογικο-πολιτικές αντιπαραθέσεις στις νέες συνθήκες

Πέρα απ’ τα γενικότερα μεγάλα ιδεολογικά ζητήματα (φιλοσοφικά-οικονομικά-κοινωνικά-πολιτικά, κλπ.) υπεράσπισης του επαναστατικού μαρξισμού συνολικά και αντίκρουσης του ρεβιζιονισμού (Bernstein, Kautsky, κλπ.), ειδικότερα σ’ εκείνα της Προλεταριακής Επανάστασης και του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού, απ’ το Λένιν μελετήθηκαν-αναλύθηκαν σειρά σημαντικά ζητήματα και διατυπώθηκαν οι ανάλογες επαναστατικές θέσεις, από τα οποία ας σημειωθούν παρακάτω μόνο κάποια από αυτά:

1. Μελετήθηκε-αναλύθηκε ο καπιταλισμός στη νέα του ιμπεριαλιστική περίοδο μα και διατυπώθηκε-τεκμηριώθηκε η λενινιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού στο γνωστό κλασσικό του έργο «Ιμπεριαλισμός ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», καταπολεμώντας σ’ αυτό, μεταξύ άλλων, και την αντιμαρξιστική θεωρία του «υπεριμπεριαλισμού»(!) του αποστάτη Karl Kautsky – λενινιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού που υπεράσπισε ο ΙΩΣΗΦ ΣΤΑΛΙΝ και η Γ΄ Κομμουνιστική Διεθνής, η οποία απορρίπτεται από διάφορους οπορτουνιστές μεταξύ των οποίων και απ’ τη χρουστσοφική σοσιαλδημοκρατική τροτσκιστική ηγεσία του «Κ»ΚΕ με την ανοιχτή υιοθέτηση πρόσφατα, στο 19^ο Συνέδριο του «Κ»ΚΕ (11-14 Απρίλη 1913), της παμπάλαιας τροτσκιστικής «θέσης»-μύθο περί «ιμπεριαλιστικής Ελλάδας» (!), που συνιστά πλήρη εγκατάλειψη της λενινιστικής θεωρίας του ιμπεριαλισμού γενικότερα, ειδικότερα στην περίπτωση ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ της Ελλάδας, θέση που μετατρέπει έτσι, μεταξύ άλλων, τους χρουστσοφικούς σοσιαλδημοκράτες ηγέτες σε υποτακτικούς της ιμπεριαλιστικής ΕΕ και επιπλέον σε απολογητές και υπερασπιστές της διατήρησης και διαιώνισης της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης της χώρας μας, με πρόσχημα το ΜΥΘΟ ότι δήθεν η Ελλάδα έχει ΗΔΗ «απαλλαγεί»(!) απ’ την ΕΞΑΡΤΗΣΗ (οικονομική-πολιτική-στρατιωτική, κλπ.), αφού, κατ’ αυτούς, έχει μετατραπεί σε «ιμπεριαλιστική χώρα»(!) και επομένως συμμετέχει «ισότιμα» (!)στην ΕΕ, δηλ. με τις ισχυρές ιμπεριαλιστικές χώρες Γερμανία-Γαλλία, κλπ., θέση που υποστηρίζεται και από όλα τα σημερινά μεγαλοαστικά κόμματα.

Σχετικά με το επίκαιρο και σήμερα ζήτημα της πάλης ενάντια στον ιμπεριαλισμό ο ΛΕΝΙΝ σημείωνε: «η πάλη ενάντια στον ιμπεριαλισμό, αν δεν είναι αδιάρρηκτα συνδεμένη με την πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό, είναι κούφια φράση ή απάτη».      

2. Ζήτημα-σύνθημα «Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης»: οι «Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης μέσα σε καπιταλιστικό καθεστώς είτε είναι απραγματοποίητες, είτε είναι αντιδραστικές» - επίκαιρη θέση και σήμερα για το χαρακτήρα της ιμπεριαλιστικής Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ της Ελλάδας, κλπ., κλπ.

3. ΝΟΜΟΣ της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης του καπιταλισμού: «η ανισόμετρη οικονομική και πολιτική ανάπτυξη είναι απόλυτος νόμος  του καπιταλισμού».

Δημοσίευση του «Μανιφέστου του Kiental»

στο «Berner Tagwacht», 6/5/1916

4. ΝΙΚΗ του Σοσιαλισμού σε μια ή σε περισσότερες καπιταλιστικές χώρες. Απ’ τον παραπάνω νόμο: «βγαίνει πως είναι δυνατή η νίκη του σοσιαλισμού στην αρχή σε λίγες ή ακόμη και σε μία μονάχα, χωριστά παρμένη καπιταλιστική χώρα». Και αλλού: «η ανάπτυξη του καπιταλισμού συντελείται στον ανώτατο βαθμό ανισόμετρα στις διάφορες χώρες. Κι’ ούτε μπορεί να γίνει διαφορετικά στις συνθήκες της εμπορευματικής παραγωγής. Από δω βγαίνει το αναπόφευκτο συμπέρασμα: ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να νικήσει ταυτόχρονα  σ’  ό λ ε ς  τις χώρες. Θα νικήσει αρχικά σε μια ή σε μερικές χώρες και οι υπόλοιπες θα παραμείνουν για ένα διάστημα αστικές ή προαστικές». 

5. ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού σε μια μόνο χώρα. «Το νικηφόρο προλεταριάτο αυτής της χώρας, απαλλοτριώνοντας τους καπιταλιστές και οργανώνοντας στη χώρα του τη σοσιαλιστική παραγωγή, θα ορθωνόταν ενάντια στον υπόλοιπο κόσμο, τον καπιταλιστικό κόσμο, παίρνοντας μαζί του τις καταπιεζόμενες τάξεις των άλλων χωρών…» – θέση καταφανέστατα του ΛΕΝΙΝ, και ΟΧΙ απλά μόνο «του Στάλιν», όπως ΨΕΥΔΕΣΤΑΤΑ ισχυρίζονται οι αντεπαναστάτες τροτσκιστές, για να επιτίθενται μόνο στο ΣΤΑΛΙΝ και ΟΧΙ στους ΛΕΝΙΝ-ΣΤΑΛΙΝ (ο ΣΤΑΛΙΝ απλά στη συνέχεια την υιοθέτησε και την υπεράσπισε με συνέπεια).  

6. ΠΟΛΕΜΟΣ: καταδείχθηκε, πρώτο, ότιτο φαινόμενο του πολέμου βρίσκεται στη φύση του καπιταλισμού, είναι σύμφυτο σ’ αυτόν και εξαλείφεται μόνο με την εξάλειψη του καπιταλιστικού Τρόπου Παραγωγής (ΣΤΑΛΙΝ: «για να εξαλειφθεί το αναπόφευκτο των πολέμων πρέπει να εκμηδενιστεί ο ιμπεριαλισμός»), δεύτερο, προσδιορίστηκε το αναπόφευκτο του πολέμου, συνδέοντάς τον με την ύπαρξη της καπιταλιστικής ατομικής Ιδιοκτησίας: «ο πόλεμος δεν αντιφάσκει στις βάσεις της ατομικής ιδιοκτησίας, αλλά είναι η άμεση και αναπόφευκτη ανάπτυξη αυτών των βάσεων», τρίτο,  τεκμηριώθηκε (σε διάφορα άρθρα) ο ταξικός χαρακτήρας του Α’ παγκοσμίου πολέμου ως «ιμπεριαλιστικού»: «ο σημερινός πόλεμος έχει χαρακτήρα ιμπεριαλιστικό» ΚΑΙ απ’ τις ΔΥΟ πλευρές: «ήταν και από τις δυο πλευρές ιμπεριαλιστικός (δηλαδή κατακτητικός, αρπακτικός, ληστρικός) πόλεμος, πόλεμος για το ξαναμοίρασμα του κόσμου, για το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα των αποικιών, των «σφαιρών επιρροής» του χρηματιστικού κεφαλαίου».

ΑΝΤΙΘΕΤΑ, ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος που «ξεκίνησε» μεν στην αρχή ως «ιμπεριαλιστικός» απόκτησε στη συνέχεια, κυρίως μετά την είσοδο της Σοσιαλιστικής Σοβιετικής Ένωσης σ’ αυτόν αλλά και του ένοπλου αντιφασιστικού-επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος των διαφόρων χωρών, χαρακτήρα «αντιφασιστικό-απελευθερωτικό»: είσοδος που δυνάμωσε «τον αντιφασιστικό και απελευθερωτικό χαραχτήρα του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου» (ΣΤΑΛΙΝ, 9 Φλεβάρη 1946) – σε σφοδρότατη αντιπαράθεση με την αντιμαρξιστική θέση-στάση των αντεπαναστατών προδοτών τροτσκιστών και άλλων οπορτουνιστών αλλά και της σημερινής χρουστσοφικής τροτσκιστικής ηγεσίας του σοσιαλδημοκρατικού «Κ»ΚΕ περί «ιμπεριαλιστικού πολέμου» απ’ τις ΔΥΟ πλευρές(!) δηλ. και από την πλευρά(!) της Σοσιαλιστικής Σοβιετικής Ένωσης ή αλλιώς «Β’ παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος», («Ρ» 19/4/2015, σελ. 17-24) (=αναπόδεικτος αντιδραστικός τροτσκιστικός ΜΥΘΟΣ) – μια «θέση» που ΔΕΝ είναι απλά και μόνο αντιμαρξιστική μα επιπλέον, και ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ, μια υπεραντιδραστική φιλο-ΧΙΤΛΕΡΙΚΗ θέση-στάση που σ’ εκείνη τη δραματική αιματηρότατη ιστορική περίοδο βρέθηκε, όχι μόνο ιδεολογικά-θεωρητικά αλλά και πρακτικά πολιτικο-στρατιωτικά,  ΑΜΕΣΑ και ΚΑΤΕΥΘΕΙΑΝ στην υπηρεσία του υπεραντιδραστικού ιμπεριαλιστικού Ναζι-φασιστικού Άξονα ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ-ΡΩΜΗΣ-ΤΟΚΙΟ και ΕΝΑΝΤΙΑ στην αντι-Χιτλερική συμμαχία, μ’ επικεφαλής τη Σοβιετική Ένωση. Η θέση περί «ιμπεριαλιστικού Β’ παγκοσμίου πολέμου» (!) συνεπάγεται ΑΝΑΠΟΦΕΥΧΤΑ – σύμφωνα με τη μοναδικά μαρξιστική θέση-στάση του ΛΕΝΙΝ που ορθά  ορίζει ως επαναστατικό καθήκον πάλης του Προλεταριάτου, στην περίπτωση ιμπεριαλιστικού πολέμου, τη μετατροπή του σε επαναστατικό ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ – τη μετατροπή του ΔΗΘΕΝ «ιμπεριαλιστικού πολέμου» (!) της Σοσιαλιστικής Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων αντιφασιστικών-κομμουνιστικών δυνάμεων σε εμφύλιο πόλεμο, μ’ αποτέλεσμα την υπονόμευση-συντριβή όχι μόνο των επαναστατικών κομμουνιστικών δυνάμεων απ’ τα ΜΕΣΑ μα και του συνόλου των αντιφασιστικών δυνάμεων (μαζί και την καταστροφή του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού στη Σοβ. ‘Ένωση) δηλ. θα ήταν το εντελώς ανέλπιστο μα και το μεγαλύτερο και πιο καλοδεχούμενο ΔΩΡΟ στο ΧΙΤΛΕΡΟ-ΦΑΣΙΣΜΟ, η σπουδαιότερη αντιδραστική προσφορά που θα συνέβαλε τα μέγιστα σε μια εύκολη νίκη των γερμανικών στρατιωτικών Ναζι-φασιστικών Χιτλερικών ορδών, την εύκολη επικράτηση του υπεραντιδραστικού ιμπεριαλιστικού Ναζι-φασιστικού Άξονα ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ-ΡΩΜΗΣ-ΤΟΚΙΟ, μ’ αναπόφευκτη συνέπεια να οδηγηθούν λαοί και χώρες σε μια κατάσταση πρωτοφανούς βαρβαρότητας, σε μια υποδούλωση για πολλά χρόνια, αν όχι δεκαετίες, «απολαμβάνοντας» τις γνωστές και χωρίς προηγούμενο στην ιστορία θηριωδίες του Χιτλερικού Ναζι-φασισμού.  

Ο χάρτης του Kiental και του Zimmerwald

7. Καθορίστηκε ηεπαναστατική στάση και τα καθήκοντα του Προλεταριάτου απέναντι στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, σ’ αντιπαράθεση μ’ όλους τους οπορτουνιστές της εποχής («υπεράσπιση της πατρίδας», «ειρήνη», κλπ.): «το μοναδικό σωστό προλεταριακό σύνθημα είναι η μετατροπή του σημερινού ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο πόλεμο» (ΛΕΝΙΝ: τ.26, σελ. 370). Σ’ εκείνη την περίοδο του πολέμου σημείωνε ακόμα: «η δουλιά μας σήμερα είναι να παλέψουμε αμείλικτα ενάντια στο σωβινισμό, που καμουφλάρεται (με τη φλυαρία για «υπεράσπιση της πατρίδας» κλπ.), ιδιαίτερα ενάντια στο «σοσιαλιστικό σωβινισμό» του Πλεχάνοφ, του Γκεντ, του Κάουτσκι (ο πιο πρόστυχος απ’ όλους, υποκριτής !) και Σία. Υπερασπιζόμενοι την επανάσταση (αστική στη Ρωσία και σοσιαλιστική στη Δύση), εμείς την προπαγανδίζουμε και στον πόλεμο. Το σύνθημα μας είναι: εμφύλιος  πόλεμος. Είναι καθαρότατες σοφιστείες όσα λέγονται ότι δηλ. το σύνθημα αυτό είναι τάχα ακατάλληλο κτλ., κτλ. Εμείς δεν μπορούμε να τον «κάνουμε», όμως τον προπαγανδίζουμε και δουλεύουμε προς την κατεύθυνση αυτή. Στην κάθε χώρα – στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η πάλη ενάντια στο σωβινισμό της  δ ο σ μ έ ν η ς  χώρας, η καλλιέργεια του μίσους ενάντια στη  δ ι κ ή  μ α ς  κυβέρνηση, οι εκκλήσεις (επανειλημμένες, επίμονες, συχνές, ακάματες) για αλληλεγγύη των εργατών των εμπόλεμων χωρών, για εμφύλιο πόλεμο  α π ό   κ ο ι ν ο ύ  ενάντια στην αστική τάξη» (ΛΕΝΙΝ: τ. 49, σελ.24).          

* * *

Τα προβλήματα του Πολέμου, της Ειρήνης και του Μιλιταρισμού αλλά και του εμφυλίου Πολέμου αποτέλεσαν, ως γνωστό απ’ τα κεντρικά, μεταξύ άλλων, προβλήματα των – οκτώ συνολικά – Συνεδρίων της ΙΙ^ης  Διεθνούς  (1889-1912) και λίγο αργότερα το 1914, ο Πόλεμος υπήρξε το κεντρικότερο πρόβλημα (μαζί με το γενικότερο του δεξιού οπορτουνισμού) και η βασική αιτία της διάλυσής της, ενώ οι δυο διεθνείς Συνδιασκέψεις του ZIMMERWALD (1915) και του KIENTAL (1916) ήταν αφιερωμένες μόνο σ’ αυτό το πρόβλημα. Το διεθνές σοσιαλιστικό Συνέδριο της Βασιλείας (1912), παραμονές του Πολέμου, είχε ως μοναδικό θέμα: «η διεθνής κατάσταση και η κοινή δράση ενάντια στον Πόλεμο»

Μετά το περίφημο «Μανιφέστο της Βασιλείας» (1912) κατά του Πολέμου του διεθνούς σοσιαλιστικού Συνεδρίου (24-25 Νοέμβρη 1912), στα μέσα της δεύτερης δεκαετίας του 20^ου  αιώνα δυο μικρά, ασήμαντα και άγνωστα χωριουδάκια της Ελβετίας, το Zimmerwald (Τσίμερβαλτ) και το Kiental (Κίενταλ) έμελλε να γίνουν παγκόσμια γνωστά εξαιτίας των δυο σημαντικών διεθνών, και μεγάλης ιστορικής σημασίας, Συνδιασκέψεων κατά του Α’ παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού Πολέμου, της στάσης και τα καθήκοντα του Προλεταριάτου απέναντι σ’ αυτόν.          

ZIMMERWALD

Με το ξέσπασμα του Α’ παγκοσμίου Πολέμου ως συνέπεια της όξυνσης στο έπακρο των ενδοιμπεριαλιστικών αντιθέσεων εκείνης της ιστορικής περιόδου, το Προλεταριάτο, η εργατική τάξη γενικά  και οι λαοί βρέθηκαν τότε σχεδόν σ’ όλες τις χώρες στο πλευρό της κυρίαρχης αντιδραστικής αστικής τάξης, εγκλωβισμένοι  στη στρατηγική της ιμπεριαλιστικής μπουρζουαζίας εξαιτίας της προδοτικής ρεφορμιστικής  πολιτικής της ταξικής συνεργασίας, του σοσιαλσοβινισμού, της «υπεράσπισης της πατρίδας»(!), κλπ. των ρεφορμιστικών Οργανώσεων των διαφόρων οπορτουνιστών και του συνόλου των ρεφορμιστικών Κόμματων της ΙΙ^ης  Διεθνούς που αποκορυφώθηκε στην ψήφιση των πολεμικών πιστώσεων, ενώ ελάχιστες και μεμονωμένες ήταν οι φωνές που στις αρχές αντιτάχθηκαν στη θύελλα του καταστροφικού ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Σ’ αυτή την εξαιρετικά δύσκολη και περίπλοκη κατάσταση ο ΛΕΝΙΝ παίρνει την πρωτοβουλία να συγκληθεί διεθνής Συνδιάσκεψη των σοσιαλιστών που θα αναλύσει τη νέα κατάσταση και θα συντονίσει τη δράση του Προλεταριάτου αλλά και όλων των εργαζομένων και των λαών κατά του αιματηρού Πολέμου.

Έτσι για τις αρχές Σεπτέμβρη προγραμματίζεται και προετοιμάζεται παράνομα η διεθνής Συνδιάσκεψη των Σοσιαλιστών που πραγματοποιήθηκε (5-8 Σεπτέμβρη 1915) σε ένα μικρό και άγνωστο ελβετικό χωριουδάκι, 12 χιλιόμετρα έξω από τη Βέρνη, το μετέπειτα διεθνώς γνωστό ιστορικό Zimmerwald.        

Σ’ αυτή συμμετείχαν περίπου 40 αντιπρόσωποι, με καταγεγραμμένους 38, από διάφορες χώρες που κατέφτασαν με άκρα μυστικότητα στο «HOTEL-PENSION BEAU SEJOUR», ακολουθώντας αυστηρά όλα τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης-παρανομίας του υπεύθυνου οργανωτή γνωστού Ελβετού σοσιαλδημοκράτη Robert Grimm: Γερμανία 10, Ρωσία 8, Ιταλία 5, Πολωνία 3, Γαλλία 2, Σουηδία 2, Ρουμανία 1, Βουλγαρία 1, Ολλανδία 1 και Γενική Εβραϊκή Ένωση 1.

Στις ζωηρές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις της διεθνούς αυτής Συνδιάσκεψης των Σοσιαλιστών διαμορφώθηκαν βασικά δυο κατευθύνσεις:  1. Η επαναστατική μαρξιστική κατεύθυνση υπό την ηγεσία του ΛΕΝΙΝ (μικρή μειοψηφία 6 αντιπροσώπων) η οποία ήταν κατά της προδοτικής στάσης-θέσης «υπεράσπισης της πατρίδας» (!) αλλά και κατά κάθε «παπαδίστικης–Ειρήνης»(!) και ΥΠΕΡ της ΑΜΕΣΗΣ μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε επαναστατικό ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ως «Ouverture στην επερχόμενη παγκόσμια επανάσταση» (Konrad Farner), και 2. Η δεξιά οπορτουνιστική των διαφόρων ρεφορμιστικών Οργανώσεων και Κομμάτων.

Σχετικά με την ιδεολογικο-πολιτική πάλη στη «Συνδιάσκεψη» του Zimmerwald μεταξύ των δυο βασικών κατευθύνσεων ο ΛΕΝΙΝ στο άρθρο του «Οι επαναστάτες μαρξιστές στη διεθνή σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη της 5-8 Σεπτέμβρη 1915», σημειώνει: «ο ιδεολογικός αγώνας στη συνδιάσκεψη έγινε ανάμεσα στη συσπειρωμένη ομάδα των διεθνιστών, των επαναστατών μαρξιστών, και στους ταλαντευόμενους σχεδόν-καουτσκιστές, που αποτελούσαν τη δεξιά πτέρυγα της συνδιάσκεψης. Η συσπείρωση της ομάδας  που αναφέρουμε ήταν ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα και μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Συνδιάσκεψης» (ΛΕΝΙΝ: τ 27, σελ 45).

Στο τέλος των συζητήσεων συντάχθηκε-διατυπώθηκε το γνωστό «MANIFEST DER INTERNATIONALEN SOZIALISTISCHEN KONFERENZ IN ZIMMERWALD, 1915»,που δημοσιεύτηκε, μερικές μέρες αργότερα, στην εφημερίδα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Ελβετίας «Berner Tagwacht» (18 Σεπτέμβρη 1915), που αποτελούσε ένα κείμενο «συμβιβασμού» μεταξύ των δυο κατευθύνσεων στο εργατικό κίνημα εκείνης της περιόδου (το κείμενο του «Μανιφέστου του Zimmerwald» δεν μπορεί δυστυχώς να αναδημοσιευθεί λόγω έλλειψης χώρου). Όμως για πληρέστερη ενημέρωση αναδημοσιεύεται παρακάτω η ξεχωριστή συμπληρωματική Προσθήκη-Δήλωση σ’ αυτό της επαναστατικής μαρξιστικής κατεύθυνσης υπό τον ΛΕΝΙΝ:

«Δήλωση στη Διεθνή Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη στο ZIMMERWALD
Οι παρακάτω υπογραμμένοι δηλώνουν:Η διακήρυξη που ψήφισε η συνδιάσκεψη δεν μας ικανοποιεί απόλυτα.Δεν περιέχει χαρακτηρισμό τόσο του ανοιχτού οπορτουνισμού όσο και του οπορτουνισμού που καλύπτεται με ριζοσπαστικές φράσεις, οπορτουνισμού που δεν είναι μονάχα ο κύριος αίτιος της χρεοκοπίας της Διεθνούς, αλλά που θέλει να διαιωνίσει τη χρεοκοπία αυτή. Η διακήρυξη δεν περιέχει ακριβή χαρακτηρισμό των μέσων πάλης ενάντια στον πόλεμο. Θα εξακολουθήσουμε, όπως κάναμε και μέχρι σήμερα να υπερασπίζουμε στο σοσιαλιστικό τύπο και στις συσκέψεις της Διεθνούς την αποφασιστική μαρξιστική θέση σε σχέση με τα καθήκοντα που έβαλε η εποχή του ιμπεριαλισμού μπροστά στο προλεταριάτο.Ψηφίζουμε υπέρ της διακήρυξης γιατί τη θεωρούμε σαν προσκλητήριο πάλης και σε αυτή την πάλη θέλουμε να βαδίσουμε χέρι με χέρι με τα υπόλοιπα τμήματα της Διεθνούς.Παρακαλούμε η δήλωση αυτή να παρατεθεί στον επίσημο απολογισμό.
N. LENIN, G. SINOWJEW, RADEK, NERMAN, HOEGLUND, WINTER». 

Επιπλέον ο ΛΕΝΙΝ έγραψε σύντομο σχετικό άρθρο για τη συμμετοχή των Μπολσεβίκων στη διεθνή Συνδιάσκεψη των Σοσιαλιστών στο Zimmerwald με τίτλο «Ένα πρώτο βήμα» στο οποίο σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι ήταν σωστή η συμμετοχή τους σ’ αυτή, παρά τα προβλήματα και την ασυνέπεια της «Διακήρυξης», γιατί συμπεριλήφθηκαν σ’ αυτή «μια σειρά βασικές ιδέες του επαναστατικού μαρξισμού» και ότι η «διακήρυξη που ψηφίστηκε αποτελεί στην πραγματικότητα ένα βήμα προς την ιδεολογική και πρακτική ρήξη με τον οπορτουνισμό και το σοσιαλσοβινισμό. Ταυτόχρονα όμως η διακήρυξη αυτή, όπως θα φανεί απ’ την ανάλυση της, πάσχει από ασυνέπεια και παρασιωπήσεις» για να καταλήξει, μετά τη σχετική σύντομη ανάλυση-κριτική: «είναι γεγονός ότι η διακήρυξη αυτή σημειώνει  έ ν α  β ή μ α   μ π ρ ο σ τ ά   προς τον πραγματικό αγώνα ενάντια στον οπορτουνισμό, ένα βήμα προς τη ρήξη και την απόσχιση από αυτόν. Θα ήταν σεχταρισμός να αρνηθούμε να κάνουμε αυτό το βήμα προς τα εμπρός  μ α ζ ί  με τη μειοψηφία των Γερμανών, των Γάλλων, των Σουηδών, των Νορβηγών και των Ελβετών, εφόσον διατηρούμε όλη την ελευθερία και όλη τη δυνατότητα να επικρίνουμε την ασυνέπεια και να πετύχουμε όσο το δυνατό περισσότερα»(ΛΕΝΙΝ: τ. 27, σελ. 42-43)

Σ’ εκείνη την περίοδο ο ΛΕΝΙΝ διεξήγαγε σφοδρότατη ιδεολογικο-πολιτική πάλη κατά των οπορτουνιστών ηγετών των κομμάτων της ΙΙ^ης Διεθνούς και της προδοτικής τους ρεφορμιστικής γραμμής, κατά του σοσιαλσοβινισμού, της «υπεράσπισης της πατρίδας»(!) των Kautsky, Bernstein, Plechanow κλπ., αλλά και της «παπαδίστικης-ειρήνης»(!) του μενσεβίκου ρεφορμιστή σοσιαλδημοκράτη «Καουτσκιστή Τρότσκι» (LENIN: Bd. 23, σελ. 107, Berlin-DDR 1968) – αντίπαλου του ΛΕΝΙΝ στη Συνδιάσκεψη του Zimmerwald που ανήκε στη δεξιά πτέρυγά της – που δεν είναι ευρύτερα γνωστή.

Τη θέση-πρόταση του Τρότσκι και άλλων οπορτουνιστών  για «Ειρήνη»(!) ο ΛΕΝΙΝ χαρακτήρισε, όπως αναφέρει ο Λιθουανός A. Litwak «σύνθημα παπαδίστικο» (W. Gautschi: «Lenin als Emigrant in der Schweiz», σελ. 110, Bennziger Verlag Zuerich-Koeln 1973). Αλλά ας δοθεί όμως καλύτερα ο λόγος στον ίδιο το ΛΕΝΙΝ: «οι οπαδοί της ΟΕ, μαζί με τον Μπανκβογεντ και τον Τρότσκι, τάσσονται ολοκληρωτικά με την άποψη του Ντάβιντ όταν υπερασπίζονται το σύνθημα: ούτε νίκη, ούτε ήττα» (ΛΕΝΙΝ: τ. 26, σελ. 295, Αθήνα), και: «αυτό είναι ένα μάθημα για τους ερασιτέχνες της φράσης που, όπως ο Τρότσκι (βλ. τη «Νάσε Σλόβο», αρ. Φύλλου 105), υπερασπίζουν ενάντιά μας το σύνθημα της ειρήνης» (ΛΕΝΙΝ: τ.26, σελ.305, Αθήνα), κι αυτά σε πλήρη αντίθεση με την μοναδικά μαρξιστική θέση του ΛΕΝΙΝ για «μετατροπή του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο»: «το σύνθημα της ειρήνης ... είναι μικροαστικό, παπαδίστικο σύνθημα. Το προλεταριακό σύνθημα πρέπει να είναι: εμφύλιος πόλεμος» (ΛΕΝΙΝ: τ. 49, σελ.15, Αθήνα). Αυτή ήταν η επαναστατική γραμμή «του εμφυλίου πολέμου του προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη» (ΛΕΝΙΝ: τ. 49,σελ. 43, Αθήνα).

Μ’ αφορμή την παραπάνω αναφορά στη Διεθνή Συνδιάσκεψη του Zimmerwald, πέρα απ’ το ότι ο Τρότσκι, πρώτο, ανήκε στη δεξιά πτέρυγα της Συνδιάσκεψης, δεύτερο, πρότεινε-υπεράσπισε σ’ αυτή, μαζί με άλλους δεξιούς οπορτουνιστές, την «παπαδίστικη-ειρήνη»(!), ας σημειωθεί επιπλέον πως ο ΛΕΝΙΝ θεωρούσε πάντα τον Τρότσκι μενσεβίκο ρεφορμιστή (ανήκε από το 1903 στους δεξιούς οπορτουνιστές μενσεβίκους σοσιαλδημοκράτες) και ότι τον χαρακτήριζε «Καουτσκιστή», όπως προαναφέρθηκε, ή σε γράμμα του(8/3/1916) στην Henriette Roland-Holst γράφει: «σε τι συνίστανται οι διαφωνίες μας με τον Τρότσκι; Αυτό σίγουρα Σας ενδιαφέρει. Με λίγα λόγια: αυτός είναι Καουτσκιστής, δηλ. θέλει τη συνένωση με τους καουτσκιστές στη Διεθνή»(ΛΕΝΙΝ: τ. 49, σελ. 191-192), μα και σε πολλά αλλά σημεία του έργου του, ενώ αλλού αναφερόμενος στο ρόλο του Τρότσκι που «π ρ α κ τ ι κ ά  σ’ ό λ α  συμφωνεί με τους σοσιαλσοβινιστές» (LENIN: Bd.21, σελ.283, Berlin-DDR 1970) σημειώνει πως για τον Τρότσκι «Ανώτατη αρχή είναι να κρέμεται τώρα απ’ την ποδιά των Kautsky και Bernstein» (στο ίδιο σελ. 284). Το δε Kautsky χαρακτήριζε: «ο Kautsky είναι ο πιο υποκριτής, ο πιο αποκρουστικός και ο πιο επικίνδυνος απ’ όλους . Ο διεθνισμός συνίσταται, βλέπετε στο να πυροβολούν οι εργάτες της κάθε χώρας ενάντια στους εργάτες της άλλης με το πρόσχημα της «υπεράσπισης της πατρίδας» (!!!)» (ΛΕΝΙΝ: τ.49, σελ.16). 

Ο ΛΕΝΙΝ – αυτός ο νεαρός γίγαντας της επαναστατικής σκέψης και δράσης – συνέβαλε πρώτος και αποφασιστικά στη διαμόρφωση και συγκρότηση της επαναστατικής μαρξιστικής ομάδας του διεθνούς εργατικού κινήματος που πέρασε και έμεινε στην ιστορία με την περίφημη ιστορική επωνυμία «Αριστερά του Zimmerwald», που αποτέλεσε ένα πρώτο σημαντικό βήμα στη μετέπειτα ίδρυση της νέας Διεθνούς, της Γ’ Κομμουνιστικής Διεθνούς, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι «η επιτυχία της γραμμής μας είναι αναμφισβήτητη» (ΛΕΝΙΝ: τ.27, σελ. 43).

Hotel Baeren στο Kiental

KIENTAL

Η πρώτη Διεθνής Συνδιάσκεψη των Σοσιαλιστών και το «Μανιφέστο του Zimmerwald» συνέβαλαν στην ανάπτυξη και διεύρυνση της πάλης του Προλεταριάτου κατά του πολέμου.

Μετά την πρώτη Συνδιάσκεψη στο Zimmerwald πραγματοποιήθηκε η δεύτερη (24-30 Απρίλη 1916) στο KIENTAL, ένα μικρό γραφικό χωριουδάκι της Ελβετίας, σκαρφαλωμένο και κρυμμένο στις  Άλπεις, στην περιοχή της  Berner Oberland.

Στη διεθνή Συνδιάσκεψη των Σοσιαλιστών στο Kiental συμμετείχαν 45 αντιπρόσωποι που με υπόδειξη του Robert Grimm συγκεντρώθηκαν στον κεντρικό σιδηροδρομικό Σταθμό της Βέρνης (25 Απρίλη 1916, ώρα 07.15) στους οποίους δόθηκαν τα εισιτήρια για το Reichenbach και από εκεί μεταφέρθηκαν με αλογο-άμαξες στο Kiental (“HOTEL BAEREN”), όπου πραγματοποιήθηκαν οι συζητήσεις και οι ιδεολογικο-πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των δυο βασικών κατευθύνσεων: 1. την επαναστατική μαρξιστική κατεύθυνση υπό την ηγεσία του ΛΕΝΙΝ, και  2. τη δεξιά οπορτουνιστική των διαφόρων ρεφορμιστικών Οργανώσεων και Κομμάτων.

Μεταξύ των θεμάτων ήταν: «πάλη για τον τερματισμό του πολέμου», «η θέση του Προλεταριάτου στο ζήτημα της ειρήνης», «αγκιτατσιόν και προπαγάνδα», κλπ. με άμεσο σκοπό όλων μαζί την ένταση της πάλης κατά του πολέμου και της επαναστατικής κατεύθυνσης επιπλέον: τη δημιουργία νέας,  ΙΙΙ Διεθνούς για την καθοδήγηση των μαζών στην κατεύθυνση της επαναστατικής ταξικής πάλης γενικότερα, για την Προλεταριακή Επανάσταση.

Η επαναστατική κατεύθυνση στη διεθνή Συνδιάσκεψη του Kiental έγινε ισχυρότερη, έφτασε τα 12 μέλη. Ο ΛΕΝΙΝ μας πληροφορεί: «Αυτή τη φορά η Αριστερά ήταν πιο ισχυρή: ένας σέρβος, τρείς ελβετοί, ένας γάλλος (όχι βουλευτής, δεν αντιπροσώπευε ομάδα, αντιπροσώπευε τον εαυτό του) ενίσχυσαν την Αριστερά μας. Έπειτα δυο γερμανοί (από την ομάδα «Διεθνής») ήταν μαζί μας στα κυριότερα σημεία»(ΛΕΝΙΝ: τ.49, σελ. 222).

Μετά το πέρας των εργασιών διατυπώθηκε το «MANIFEST DER INTERNATIONALEN SOZIALISTISCHEN KONFERENZ IN KIENTAL, 1916» με τίτλο: «An die Voelker, die man zu Grunde richtet und toetet»= «Προς τους λαούς που καταστρέφονται και σκοτώνονται»  που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Berner Tagwacht» (6 Μάη 1916). (δεν μπορεί να αναδημοσιευθεί λόγω χώρου).

Ο ΛΕΝΙΝ σημειώνει σχετικά για το «Μανιφέστο του Kiental»: «γενικά, η διακήρυξη που ψηφίστηκε είναι ένα βήμα μπροστά,  γ ι α τ ί  οι γάλλοι βουλευτές  (τρείς, ένας από αυτούς ο Μπριζόν μισο-σοβινιστής) την ενέκριναν. Εγκρίθηκε απόφαση που κάνει κριτική στον πασιφισμό και απόφαση για το Δ.Σ.Γ., που κάνει έντονη κριτική σ’ αυτό. Γενικά, παρά τις εξαιρετικά πολλές ελλείψεις, είναι  ω σ τ ό σ ο  ένα βήμα προς τη ρήξη-διάσπαση με τους σοσιαλπατριώτες» (στο ίδιο, σελ. 222).

Τέλος, ο ΛΕΝΙΝ, αναφερόμενος στις Συνδιασκέψεις Zimmerwald – Kiental, εκτιμά:«Μια από τις κύριες ελλείψεις του Zimmerwald και του Kiental και μια από τις βασικές αιτίες του πιθανού φιάσκου αυτών των εμβρύων της III Διεθνούς είναι ακριβώς ότι το ζήτημα της πάλης ενάντια στον οπορτουνισμό δεν είχε μπει καν ανοιχτά, χωρίς να μιλήσω για λύση του με την έννοια ότι χρειάζεται η ρήξη με τους οπορτουνιστές. Ο οπορτουνισμός νίκησε – προσωρινά – στο ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα»(ΛΕΝΙΝ: τ.30, σελ 138), μιλώντας ταυτόχρονα για τις δυο βασικές αποχρώσεις του οπορτουνισμού: 1. ο απροκάλυπτος, κυνικός και γι’ αυτό λιγότερο επικίνδυνος, σοσιαλιμπεριαλισμός των Plechanow, Scheidemann, κλπ., 2. ο καλυμμένος- καμουφλαρισμένος, ο καουτσκισμός,  Kautsky, κλπ. – «οι καλυμμένοι οπορτουνιστές, οι καουτσκιστές, είναι πολύ πιο επιζήμιοι και επικίνδυνοι για το εργατικό κίνημα» – συνιστώντας ταυτόχρονα ότι «η πάλη ενάντια στις δυο αυτές μορφές του οπορτουνισμού που τώρα επικρατεί πρέπει να διεξάγεται σε  ό λ α  τα πεδία δράσης της προλεταριακής πολιτικής: κοινοβουλευτική δράση, συνδικάτα, απεργίες, στρατιωτικά ζητήματα, κλπ.»(LENIN: Bd. 23, σελ. 79, Berlin-DDR 1968).

Ο αστικός ρεφορμιστικός εκφυλισμός των τότε σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων υποχρέωσε το ΛΕΝΙΝ να μιλήσει για «αστικά εργατικά κόμματα» σημειώνοντας: τα ««αστικά εργατικά κόμματα», σαν πολιτικό φαινόμενο, έχουν πια δημιουργηθεί σ’ ό λ ε ς  τις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, ότι χωρίς αποφασιστικό, ανελέητο αγώνα σ’ όλη τη γραμμή ενάντια σ’ αυτά τα κόμματα – ή, και ομάδες, κατευθύνσεις κλπ. – δεν μπορεί να γίνεται καν λόγος ούτε για αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό, ούτε για μαρξισμό, ούτε για σοσιαλιστικό εργατικό κίνημα» (LENIN: Bd. 23, σελ. 116, Berlin-DDR 1968). 

Όμως, δυστυχώς, το φαινόμενο του αστικού εκφυλισμού των επαναστατικών κομμάτων του Προλεταριάτου επαναλήφθηκε μετά 40 χρόνια. Απ τα μέσα της δεκαετίας του 1950, όλα τα πρώην Κομμουνιστικά Κόμματα που ακολούθησαν την αντεπαναστατική σοσιαλδημοκρατική γραμμή του χρουστσοφικού 20^ου Συνεδρίου του ΚΚΣΕ (Φλεβάρης 1956), μετατράπηκαν σε αστικά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, σε «αστικά εργατικά κόμματα», απ’ τα οποία εκείνα που βρίσκονταν στην εξουσία, τα σοσιαλδημοκρατικά Χρουστσο-Μπρεζνιεφικά, πρωτοστάτησαν στη ρεβιζιονιστική αντεπανάσταση, οργανώνοντας το πισωδρομικό προτσές κατάργησης-εξάλειψης του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού και της πλήρους παλινόρθωσης του καπιταλισμού στη Σοβ. Ένωση και στις άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης(πλην Αλβανίας) – παλινόρθωση του καπιταλισμού που ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960.

Σήμερα στο διεθνή χώρο άλλα απ’ αυτά διαλυθήκαν και άλλα υπάρχουν. Στη χώρα μας υπάρχουν τώρα και οι δυο αστικο-ρεφορμιστικές κατευθύνσεις της χρουστσοφικής σοσιαλδημοκρατίας: η Χρουστσο-Μπρεζνιεφική («Κ»ΚΕ) και η Χρουστσο-«ευρωκομμουνιστική» (ΣΥΡΙΖΑ), που και οι δυο, πέρα απ’ την προδοσία των ταξικών συμφερόντων της εργατικής τάξης, της Προλεταριακής Επανάστασης και του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού, υπεράσπισαν δραστήρια και μαχητικά στο παρελθόν – αλλά και ΣΗΜΕΡΑ – το αντεπαναστατικό πισωδρομικό προτσές της παλινόρθωσης του καπιταλισμού και προβάλλουν ως «Σοσιαλισμό» τον παλινορθωμένο καπιταλισμό της Χρουστσο-Μπρεζνιεφο-Γκορμπατσοφικής περιόδου (1953-1990),διαδίδοντας τον εντελώς ατεκμηρίωτο ΜΥΘΟ περί «ύπαρξης σοσιαλισμού» ως το 1990-91. 

------------

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1 ΛΕΝΙΝ: Κείμενα 1900-1916

2 Maurice Pianzola: Lenin in der Schweiz, Berlin-DDR 1956 (με πρόλογο του διάσημου Ελληνιστή Andre Bonnard)

3 K. Farner/Th.Pinkus: Der Weg des Sozialismus, Reinbek bei Hamburg 1964

4 Fritz Platten: Die Reise Lenins durch Deutschland im plombierten Wagen, Berlin 1924

5 Jules Hubert Droz: Der Krieg und die Internationale. Die Konferenzen von Zimmerwald und Kiental

6 W. Gautschi: «Lenin als Emigrant in der Schweiz», σελ. 110, Bennziger Verlag Zuerich-Koeln 1973

7 Robert Grimm: Von Zimmerwald bis Kiental, in: Neues Leben 5. Mai 1916

8 Robert Grimm: Zimmerwald und Kiental, Bern-Belp 1917

9 Robert Grimm: Zimmerwald und Kiental, in: Der Οeffentliche Dienst VPOD, Zuerich 20. April 1956

10 B. Degen/J.Riches: Zimmerwald und Kiental, Weltgeschichte auf dem Dorfe, Zuerich 2015

Διαβάστε Περισσότερα »

Οι 21 όροι που έθεσε ο Λένιν για ένταξη στην Κομμουνιστική Διεθνή [1920]

1. Όλη η προπαγάνδα και η αναταραχή, πρέπει να φέρουν έναν πραγματικά κομμουνιστικό χαρακτήρα και σύμφωνα με το πρόγραμμα και τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Όλα τα όργανα Τύπου του κόμματος, πρέπει να διοικούνται από έμπιστους κομμουνιστές, οι οποίοι να έχουν αποδείξει την αφοσίωσή τους στον αγώνα του προλεταριάτου. Η δικτατορία του προλεταριάτου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλά ως ένας συνηθισμένος τύπος ρεύματος. Γι' αυτό, η προπαγάνδα πρέπει να γίνεται με τέτοιον τρόπο, ώστε η αναγκαιότητά του να είναι κατανοητή σε κάθε απλό εργάτη, κάθε εργάτρια, κάθε στρατιώτη και αγρότη, μέσα από τα γεγονότα της καθημερινής ζωής τους, η οποία πρέπει να παρατηρείται συστηματικά διά του Τύπου μας και να χρησιμοποιείται κάθε μέρα. Τα περιοδικά και άλλα έντυπα και όλα τα εκδοτικά ιδρύματα του κόμματος, πρέπει να εξαρτώνται από την ηγεσία του κόμματος, ανεξάρτητα από το αν, σε κάθε δεδομένη στιγμή, το κόμμα στο σύνολό του είναι νόμιμο ή παράνομο. Οι εκδοτικοί οίκοι, δεν πρέπει να επιτρέπεται να καταχρώνται την ανεξαρτησία τους και να ασκούν πολιτικές, που δεν αντιστοιχούν πλήρως με τις πολιτικές του κόμματος. Στις στήλες του Τύπου, σε δημόσιες συναντήσεις, στα συνδικάτα, στους συνεταιρισμούς -όπου τα μέλη της Κομμουνιστικής Διεθνούς μπορεί να γίνει αποδεκτά-, είναι απαραίτητο να στιγματίζονται, όχι μόνο η αστική τάξη, αλλά επίσης και οι βοηθοί της, οι μεταρρυθμιστές κάθε απόχρωσης, συστηματικά και αδυσώπητα.

2. Κάθε οργάνωση που επιθυμεί να ενταχθεί στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει τακτικά και μεθοδικά να απομακρύνει τους μεταρρυθμιστές και τους κεντρώους από κάθε υπεύθυνη θέση μέσα στο εργατικό κίνημα (κομματικές οργανώσεις, συντακτικά συμβούλια, συνδικάτα, κοινοβουλευτικές παρατάξεις, συνεταιρισμούς, τοπική αυτοδιοίκηση) και να τους αντικαθιστά με δοκιμασμένους κομμουνιστές, χωρίς να ανησυχούν υπερβολικά για το γεγονός ότι, ιδιαίτερα στην αρχή, απλοί εργαζόμενοι από τις μάζες θα αντικαταστήσουν «έμπειρους» καιροσκόπους.

3. Σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, η ταξική πάλη μπαίνει στη φάση του εμφυλίου πολέμου. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι κομμουνιστές δεν μπορούν να έχουν καμμία εμπιστοσύνη στην αστική νομιμότητα. Έχουν την υποχρέωση της δημιουργίας μιας παράλληλης παράνομης οργάνωσης, η οποία, κατά την κρίσιμη στιγμή, μπορεί να βοηθήσει το κόμμα να κάνει το καθήκον του για την επανάσταση. Σε κάθε χώρα, όπου σε μια κατάσταση πολιορκίας ή έκτακτης ανάγκης, η νομοθεσία στερεί από τους κομμουνιστές, την ευκαιρία να κάνουν τη δουλειά τους νόμιμα, είναι απολύτως απαραίτητο να συνδυάζεται νόμιμη και παράνομη δραστηριότητα.

4. Το καθήκον της διάδοσης των κομμουνιστικών ιδεών, περιλαμβάνει την ειδική υποχρέωση της δυναμικής και συστηματικής προπαγάνδας στον στρατό. Σε περίπτωση που αυτή η αναταραχή, διακόπτεται από νόμους έκτακτης ανάγκης, θα πρέπει να συνεχίζεται παράνομα. Η άρνηση ανάληψης αυτής της εργασίας, θα ισοδυναμούσε με προδοσία του επαναστατικού καθήκοντος και θα ήταν ασυμβίβαστη με την ιδιότητα μέλους της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

5. Η συστηματική και μεθοδική αναταραχή, είναι απαραίτητη στην ύπαιθρο. Η εργατική τάξη δεν θα είναι σε θέση να κερδίσει, αν δεν έχει την υποστήριξη του αγροτικού προλεταριάτου και τουλάχιστον ένα μέρος των φτωχότερων αγροτών, και αν δεν εξασφαλιστεί η ουδετερότητα, τουλάχιστον ενός μέρους από τον υπόλοιπο πληθυσμό της υπαίθρου, για την εφαρμογή των πολιτικών της. Το κομμουνιστικό έργο στην ύπαιθρο, αποκτά τεράστια σημασία αυτή τη στιγμή. Πρέπει να διεξάγεται κυρίως με τη βοήθεια των επαναστατών κομμουνιστών εργαζομένων της πόλης και της υπαίθρου, που έχουν διασυνδέσεις με την ύπαιθρο. Η παραμέληση του έργου αυτού, ή η ανάθεσή του σε αναξιόπιστα, ημιρυθμιστικά χέρια, ισοδυναμεί με απάρνηση της προλεταριακής επανάστασης.

6. Κάθε κόμμα που επιθυμεί να ενταχθεί στην Κομμουνιστική Διεθνή, έχει την υποχρέωση να αφαιρέσει ανοικτά το προσωπείο, όχι μόνο του σοσιαλπατριωτισμού, αλλά και την ανειλικρίνεια και την υποκρισία του σοσιαλειρηνισμού, για να δείξει στους εργαζόμενους συστηματικά ότι, χωρίς την επαναστατική ανατροπή του Καπιταλισμού, κανένα διεθνές δικαστήριο διαιτησίας, καμμία συμφωνία για τον περιορισμό των εξοπλισμών, καμμία «δημοκρατική» αναδιοργάνωση της Κοινωνίας των Εθνών, δεν θα είναι σε θέση να αποτρέψει νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.

7. Τα κόμματα που επιθυμούν να ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, έχουν την υποχρέωση να αναγνωρίζουν την ανάγκη μιας πλήρους ρήξης με τον μεταρρυθμισμό και την «κεντρώα» πολιτική και να προπαγανδίσουν αυτή τη ρήξη μεταξύ των μελών τους, όσο περισσότερο γίνεται. Η συνεπής κομμουνιστική πολιτική είναι αδύνατη χωρίς αυτό. Η Κομμουνιστική Διεθνής, ανεπιφύλακτα και κατηγορηματικά απαιτεί τη διενέργεια αυτής της ρήξης, στο συντομότερο δυνατόν χρονικό διάστημα. Η Κομμουνιστική Διεθνής δεν μπορεί να ανεχθεί μια κατάσταση όπου περιβόητοι καιροσκόποι, όπως οι Τουράτι, Μοντιλιάνι, Κάουτσκι, Χίλφερντιγκ, Χίλκουιτ, Λονγκέ, ΜακΝτόναλντ και άλλους, να έχουν το δικαίωμα να εμφανίζονται ως μέλη της Τρίτης Διεθνούς και ν' αντιπροσωπεύονται σ' αυτήν. Αυτό θα μπορούσε μόνο να οδηγήσει σε ένα ναυάγιο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, πολύ παρόμοιο με το ναυάγιο της Δεύτερης Διεθνούς.

8. Μια ιδιαίτερα σημαντική και σαφής στάση, όσον αφορά το ζήτημα των αποικιών και των καταπιεσμένων εθνών, είναι απαραίτητη από την πλευρά των κομμουνιστικών κομμάτων των χωρών, των οποίων οι αστικές τάξεις έχουν στην κατοχή τους αποικίες και καταπιέζουν άλλα έθνη. Κάθε κόμμα που επιθυμεί να ανήκει στην Κομμουνιστική Διεθνή, έχει υποχρέωση να εκθέτει τα τεχνάσματα και τις υπεκφυγές των ιμπεριαλιστών «του» στις αποικίες, να υποστηρίζει κάθε απελευθερωτικό κίνημα στις αποικίες, όχι με λόγια, αλλά με έργα, να ζητάει την απέλαση των ιμπεριαλιστών «του» από αυτές τις αποικίες, να καλλιεργεί στις καρδιές των εργαζομένων της χώρας του μια πραγματικά αδελφική στάση για τους εργαζόμενους των αποικιών και των καταπιεσμένων εθνών, καθώς και να διενεργεί συστηματική προπαγάνδα μεταξύ των στρατευμάτων της χώρας του, εναντίον κάθε καταπίεσης των αποικιακών λαών.

9. Κάθε κόμμα που επιθυμεί να ανήκει στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει, συστηματικά και επίμονα, να αναπτύσσει κομμουνιστική δραστηριότητα στο εσωτερικό των συνδικάτων και στις εργατικές επιτροπές, στους συνεταιρισμούς καταναλωτών και σε άλλες μαζικές οργανώσεις εργαζομένων. Μέσα σε αυτές τις οργανώσεις, οι κομμουνιστικοί πυρήνες πρέπει να οργανωθούν με επίμονη και ακούραστη εργασία για κερδίσουν τα συνδικάτα, κ.λπ., προς ώφελος του Κομμουνισμού. Στην καθημερινή εργασία τους, οι πυρήνες έχουν την υποχρέωση να αποκαλύπτουν παντού την προδοσία των σοσιαλπατριωτών και την αστάθεια του «κέντρου». Οι κομμουνιστικοί πυρήνες πρέπει να είναι πλήρως εξαρτώμενοι από το κόμμα στο σύνολό του.

10. Κάθε κόμμα που ανήκει στην Κομμουνιστική Διεθνή, υποχρεούται να διεξάγει έναν ανένδοτο αγώνα ενάντια στην «Διεθνή» του Άμστερνταμ, των κίτρινων συνδικάτων. Θα πρέπει να ασκούν την πιο έντονη προπαγάνδα μεταξύ των συνδικαλιστών για την αναγκαιότητα της ρήξης με την κίτρινη «Διεθνή» του Άμστερνταμ. Πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να υποστηρίξουμε την προσχώρηση της Διεθνούς Ένωσης Ερυθρών Συνδικάτων στην Κομμουνιστική Διεθνή, επί του παρόντος στη διαδικασία του σχηματισμού, με όλα τα διαθέσιμα μέσα.

11. Τα κόμματα που επιθυμούν να ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, έχουν την υποχρέωση να επανεξετάσουν τη σύνθεση του προσωπικού των κοινοβουλευτικών παρατάξεων τους, να απομακρύνουν όλα τα αναξιόπιστα στοιχεία από αυτά και να υποτάξουν αυτές τις παρατάξεις στην ηγεσία του κόμματος, όχι μόνο στα λόγια αλλά και με πράξεις, καλώντας ατομικά κάθε κομμουνιστικό μέλος του κοινοβουλίου να υποτάξει το σύνολο της δραστηριότητάς του στα συμφέροντα της πραγματικά επαναστατικής προπαγάνδας και αναταραχής.

12. Τα κόμματα που ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει να οργανώνονται με βάση την αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Στη σημερινή εποχή του οξύτατου εμφυλίου πολέμου, το κομμουνιστικό κόμμα θα είναι σε θέση να εκπληρώσει το καθήκον του, μόνο αν έχει οργανωθεί με έναν όσο το δυνατόν πιο συγκεντρωτικό τρόπο, αν επικρατεί σιδερένια πειθαρχία μέσα σε αυτό και αν ο κεντρικός πυρήνας του έχει την ευρεία αποδοχή των μελών του κόμματος, έχει δύναμη και κύρος και είναι εξοπλισμένος με διευρυμένες εξουσίες.

13. Τα κομμουνιστικά κόμματα των χωρών, στις οποίες οι κομμουνιστές μπορούν να επιτελέσουν το έργο τους νόμιμα, πρέπει από καιρό σε καιρό να αναλαμβάνουν εκκαθαρίσεις (επανεγγραφή) των μελών των οργανώσεων του κόμματός τους, προκειμένου να απαλλαγούν από κάθε μικροαστικό στοιχείο που έχει παρεισφρήσει μέσα σε αυτό.

14. Κάθε κόμμα που επιθυμεί να ενταχθεί στην Κομμουνιστική Διεθνή, έχει την υποχρέωση να δίνει, άνευ όρων, υποστήριξη σε όλες τις σοβιετικές δημοκρατίες στην πάλη τους ενάντια στις δυνάμεις της αντεπανάστασης. Τα κομμουνιστικά κόμματα πρέπει να κάνουν σαφή προπαγάνδα για να αποτρέπεται η μεταφορά πολεμικού υλικού για τους εχθρούς των σοβιετικών δημοκρατιών. Θα πρέπει επίσης να πραγματοποιούν νόμιμη ή παράνομη προπαγάνδα, κ.λπ., με όλα τα μέσα που υπάρχουν στη διάθεσή τους, μεταξύ των στρατευμάτων που στέλνονται να καταπνίξουν τις δημοκρατίες των εργαζομένων.

15. Τα κόμματα που έχουν διατηρήσει ακόμα τα παλαιά σοσιαλδημοκρατικά προγράμματά τους, έχουν την υποχρέωση να αλλάξουν αυτά τα προγράμματα όσο το δυνατόν γρηγορότερα και να θέσουν σε εφαρμογή ένα νέο κομμουνιστικό πρόγραμμα, που να αντιστοιχεί στις ιδιαίτερες συνθήκες της χώρας και να είναι σύμφωνο με τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Κατά κανόνα, το πρόγραμμα του κάθε κόμματος που ανήκει στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει να επικυρωθεί από ένα τακτικό συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς ή από την Εκτελεστική Επιτροπή. Σε περίπτωση που η Εκτελεστική Επιτροπή της Κομμουνιστικής Διεθνούς απορρίψει το πρόγραμμα ενός κόμματος, το εν λόγω κόμμα έχει το δικαίωμα προσφυγής στο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

16. Όλες οι αποφάσεις του συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς και οι αποφάσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής της, είναι δεσμευτικές για όλα τα κόμματα που ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή. Η Κομμουνιστική Διεθνής, που ενεργεί υπό συνθήκες του πιο οξέως εμφυλίου πολέμου, πρέπει να οικοδομηθεί με έναν πολύ πιο συγκεντρωτικό τρόπο από ό,τι συνέβαινε με τη Δεύτερη Διεθνή. Κατά την πορεία, η Κομμουνιστική Διεθνής και η Εκτελεστική Επιτροπή της, θα πρέπει, φυσικά, στο σύνολο της δραστηριότητάς της, να λαμβάνει υπ' όψιν τις διαφορετικές συνθήκες υπό τις οποίες τα επιμέρους κόμματα θα πρέπει να πολεμούν και να εργάζονται, και γενικά να λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις, μόνο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αποφάσεις αυτές είναι δυνατές.

17. Σύμφωνα με τα παραπάνω και στο πλαίσιο αυτό, όλα τα κόμματα που επιθυμούν να ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει να αλλάξουν τα ονόματά τους. Κάθε κόμμα που επιθυμεί να ανήκει στην Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει να φέρει το όνομα «Κομμουνιστικό Κόμμα» της τάδε ή της δείνα χώρας (το τμήμα της Κομμουνιστικής Διεθνούς). Το ζήτημα του ονόματος δεν είναι τυπικό, αλλά ένα άκρως πολιτικό ζήτημα μεγάλης σημασίας. Η Κομμουνιστική Διεθνής έχει κηρύξει τον πόλεμο σε ολόκληρο τον αστικό κόσμο και σε όλα τα κίτρινα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Η διαφορά μεταξύ των κομμουνιστικών κομμάτων και των παλαιών επίσημων «σοσιαλδημοκρατικών» ή «σοσιαλιστικών» κομμάτων, που έχουν προδώσει το λάβαρο της εργατικής τάξης, πρέπει να είναι σαφής σε κάθε απλό εργαζόμενο.

18. Όλα τα κύρια όργανα του Τύπου των κομμάτων σε κάθε χώρα, έχουν την υποχρέωση της δημοσίευσης όλων τα σημαντικών επίσημων εγγράφων της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

19. Όλα τα κόμματα που ανήκουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, ή έχουν υποβάλει αίτηση για ένταξη, έχουν την υποχρέωση να συγκαλέσουν ένα έκτακτο συνέδριο, το συντομότερο δυνατόν, και σε κάθε περίπτωση όχι αργότερο από τέσσερις μήνες μετά το Δεύτερο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, προκειμένου να ελέγξουν όλους αυτούς τους όρους ένταξης. Στο πλαίσιο αυτό, οι κεντρικές επιτροπές των κομμάτων, πρέπει να φροντίζουν, έτσι ώστε οι αποφάσεις του Δευτέρου Συνεδρίου να γίνονται γνωστές σε όλες τις τοπικές οργανώσεις τους.

20. Τα κόμματα που τώρα επιθυμούν να εισέλθουν στην Κομμουνιστική Διεθνή, αλλά δεν έχουν ακόμη αλλάξει ριζικά την προηγούμενη τακτική τους, πρέπει πριν από την ένταξή τους στην Κομμουνιστική Διεθνή, να εξασφαλίσουν ότι, όχι λιγότερο από τα δύο τρίτα της κεντρικής επιτροπής και του συνόλου των σημαντικότερων κεντρικών θεσμικών οργάνων, αποτελείται από συντρόφους, που ακόμη και πριν από το Δεύτερο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, τάχθηκαν σαφώς και δημοσίως, υπέρ της εισόδου του κόμματος στην Κομμουνιστική Διεθνή. Εξαιρέσεις μπορεί να επιτρέπονται με τη σύμφωνη γνώμη της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Η Εκτελεστική Επιτροπή της Κομμουνιστικής Διεθνούς, έχει επίσης το δικαίωμα να κάνει εξαιρέσεις σε σχέση με τους εκπροσώπους της τάσης του κέντρου που αναφέρεται στην παράγραφο 7.

21. Τα μέλη του κόμματος, που ουσιαστικά απορρίπτουν τους όρους και τις θέσεις που προβλέπονται από την Κομμουνιστική Διεθνή, πρέπει να αποβάλλονται από το κόμμα. Το ίδιο ισχύει και για τους εκπροσώπους των έκτακτων συνεδρίων.

Διαβάστε Περισσότερα »

Αλεξάντρ Ζινόβιεφ: Ο ΛΕΝΙΝ ΚΑΙ Ο ΣΤΑΛΙΝ

Αλεξάντρ Ζινόβιεφ, ρώσος φιλοσοφος

Μετά το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ άρχισαν να αντιπαραθέτουν τον Στάλιν στον Λένιν και το σταλινισμό να τον θεωρούν σαν υποχώρηση από τον λενινισμό. Για μένα τέτοια προσέγγιση του προβλήματος σχετικά με τις σχέσεις ανάμεσα στον Λένιν και τον Στάλιν ήταν πάντα ξένη. Η σοβιετική προπαγάνδα και ιδεολογία στα σταλινικά χρόνια μας παρουσίαζε τον Στάλιν σαν τον "Λένιν σήμερα". Εγώ γενικά δεν τους συμμεριζόμουνα, αν πάρουμε υπόψη την πραχτική δράση της λενινιστικής καθοδήγησης. (Όμως ο ίδιος γράφει στο βιβλίο του πιο πάνω στη σελίδα 275 ότι πριν το χρουστσοφικό αντεπαναστατικό πραξικόπημα το 1956 "κατάλαβα ότι ο σταλινισμός ήταν η ιστορική μορφή δημιουργίας της νέας κοινωνίας, η νιότη της". Ο δε Μαγιακόφσκι, βάρδος του Μεγάλου Οχτώβρη του 1917, ονόμασε σε ένα στίχο του τη σταλινική Σοβιετική Ένωση: "Άνοιξη της ανθρωπότητας" (Δ.Π.)).

Το πρόβλημα "Λένιν και Στάλιν" δεν πρόβαλλε μπροστά μου στην εφηβεία, επειδή δεν γνώριζα την πραγματική σοβιετική ιστορία από την πλευρά αυτή. Όμως με τον καιρό ιδιαίτερα μετά το χρουστσοφικό "πραξικόπημα" (που δρομολόγησε τη συντριβή της Σοβιετική Ένωσης (Δ.Π.)), εγώ έμαθα πολλά για την σοβιετική ιστορία σχετικά με αυτή την πλευρά, η οποία είχε γίνει αντικείμενο για το "ξεσκέπασμα" του σταλινισμού. Αυτή την περίοδο εγώ έγινα επαγγελματίας φιλόσοφος, αφού μελέτησα σε όλες τις λεπτομέρειες τα Άπαντα του Λένιν και του Στάλιν. Και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο λενινισμός και ο σταλινισμός είναι ένα ενιαίο φαινόμενο. Ο Στάλιν πραγματικά ήταν "ο Λένιν σήμερα". Φυσικά υπήρχαν και πολλές διαφορές. Όμως αυτές ήταν δευτερεύουσες. Αλλά ως προς την ουσία της όλης της υπόθεσης ακριβώς ο σταλινισμός αποτέλεσε τη συνέχεια του λενινισμού τόσο στη θεωρία, όσο και στην πράξη. Ο Στάλιν έδωσε την καλύτερη έκθεση του λενινισμού ως ιδεολογία. Ο Στάλιν ήταν πιστός μαθητής και συνεπής συνεχιστής του Λένιν στην πρακτική της οικοδόμησης του κομμουνισμού.

(Α. Ζινόβιεφ: "Το ρώσικο πεπρωμένο", Μόσχα 1999, σελ. 304-305).
Μετάφραση: Δημήτρης ΠΑΝΟΣ

ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ, Αρ. Φύλ. 146 15-30 Νοέμβρη 2002

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο Λένιν για τη δικτατορία

Το κυριότερο πράγμα που δεν καταλαβαίνουν οι σοσιαλιστές και που φανερώνει πως θεωρητικά είναι κοντόφθαλμοι, πως είναι αιχμάλωτοι των αστικών προκαταλήψεων και πως πρόδωσαν πολιτικά το προλεταριάτο, είναι τούτο, ότι στην καπιταλιστική κοινωνία, όταν η ταξική πάλη, που βρίσκεται στη βάση της κοινωνίας αυτής, οξύνεται κάπως σοβαρά, δεν μπορεί να υπάρξει τίποτε το ενδιάμεσο, παρά τούτο μόνο: είτε δικτατορία της αστικής τάξης, είτε δικτατορία του προλεταριάτου. Κάθε ονειροπόλημα μικροαστού για κάποια τρίτη λύση είναι αντιδραστικό θρηνολόγημα μικροαστού. Αυτό το μαρτυρεί και η πείρα της υπερεκατόχρονης εξέλιξης της αστικής δημοκρατίας και του εργατικού κινήματος όλων των προηγμένων χωρών, και ιδιαίτερα η πείρα της τελευταίας πενταετίας. Αυτό διδάσκει και όλη η επιστήμη της πολιτικής οικονομίας, όλο το περιεχόμενο του μαρξισμού, που εξηγεί ότι σε κάθε εμπορευματική οικονομία είναι οικονομικά αναπόφευκτη η δικτατορία της αστικής τάξης, που δεν υπάρχει άλλος να την αντικαταστήσει, εκτός από την τάξη των προλετάριων, τάξη που αναπτύσσεται, πληθαίνει, συσπειρώνεται, δυναμώνει από την ίδια την εξέλιξη του καπιταλισμού.

Ένα άλλο θεωρητικό και πολιτικό λάθος των σοσιαλιστών είναι ότι δεν καταλαβαίνουν πως οι μορφές της δημοκρατίας, αρχίζοντας από τα έμβρυά της στην αρχαιότητα, άλλαζαν αναπόφευκτα στη διάρκεια των χιλιετηρίδων, παράλληλα με την αντικατάσταση της μιας κυρίαρχης τάξης από μιαν άλλη. Στις αρχαίες δημοκρατίες της Ελλάδας, στις πόλεις του μεσαίωνα, στις προηγμένες δημοκρατικές χώρες η δημοκρατία παρουσίασε διαφορετικές μορφές και εφαρμοζόταν σε διαφορετικούς βαθμούς. Θα ήταν η μεγαλύτερη ανοησία να πιστέψει κανείς πως η πιο βαθιά επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας, το πρώτο στον κόσμο πέρασμα της εξουσίας από τη μειοψηφία των εκμεταλλευτών στην πλειοψηφία των εκμεταλλευομένων μπορεί να συντελεστεί μέσα στα παλιά πλαίσια της παλιάς, αστικής, κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, μπορεί να συντελεστεί χωρίς τις πιο απότομες στροφές, χωρίς τη δημιουργία νέων μορφών δημοκρατίας, νέων θεσμών που ενσαρκώνουν τους νέους όρους εφαρμογής της κτλ.

Η δικτατορία του προλεταριάτου μοιάζει με τη δικτατορία των άλλων τάξεων κατά τούτο: ότι την προκάλεσε, όπως και κάθε δικτατορία, η ανάγκη να κατασταλεί με τη βία η αντίσταση της τάξης που χάνει την πολιτική κυριαρχία. Η ριζική διαφορά ανάμεσα στη δικτατορία του προλεταριάτου και στη δικτατορία των άλλων τάξεων - τη δικτατορία των τσιφλικάδων στο μεσαίωνα, τη δικτατορία της αστικής τάξης σε όλες τις πολιτισμένες καπιταλιστικές χώρες - βρίσκεται στο ότι η δικτατορία των τσιφλικάδων και της αστικής τάξης σήμαινε βίαιη καταστολή της αντίστασης της τεράστιας πλειοψηφίας του πληθυσμού, δηλαδή των εργαζομένων. Απεναντίας, η δικτατορία του προλεταριάτου σημαίνει βίαιη καταστολή της αντίστασης των εκμεταλλευτών, των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών, δηλαδή μιας ασήμαντης μειοψηφίας του πληθυσμού.

Β.Ι. Λένιν, τ. 37, σελ. 16-17
Από "Ανασύνταξη", αρ. φυλ. 102, 15-31/1/2001

Διαβάστε Περισσότερα »

Β.Ι. ΛΕΝΙΝ (22.4.1870 - 21.1.1924)

«Η μεγάλη κοσμοϊστορική υπηρεσία υπηρεσία που πρόσφεραν ο Μαρξ και ο Ενγκελς βρίσκεται στο ότι απέδειξαν, κάνοντας επιστημονική ανάλυση, ότι είναι αναπόφευχτη η χρεοκοπία του καπιταλισμού και το πέρασμά του στον κομμουνισμό, όπου δεν θα υπάρχει εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο».
«Η μεγάλη κοσμοϊστορική σημασία που πρόσφεραν ο Μαρξ και ο Ενγκελς βρίσκεται στο ότι υπέδειξαν στους προλετάριους όλων των χωρών το ρόλο τους, το καθήκον τους, την αποστολή τους: να ξεσηκωθούν πρώτοι στον επαναστατικό αγώνα ενάντια στο κεφάλαιο, να συνενώσουν γύρω τους στον αγώνα αυτό όλους τους εργαζόμενους και τους εκμεταλλευόμενους».

Ο μεγάλος Σοβιετικός ποιητής Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι για τον ΛΕΝΙΝ:

«Ο Λένιν και τώρα είναι πιο ζωντανός απ' όλους τους ζωντανούς. Γνώση μας, δύναμη και όπλο»

Διαβάστε Περισσότερα »

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι: ΑΙΩΝΙΑ ΘΑ ΚΟΧΛΑΖΕΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΛΕΝΙΝ ΣΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

 

ΑΙΩΝΙΑ ΘΑ ΚΟΧΛΑΖΕΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΛΕΝΙΝ ΣΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι

Κάτω η εξουσία
των συνθηκολόγων
και των καπιταλιστών!
Εμείς είμαστε η φωνή
της θέλησης της πλέμπας,
της εργατικής πλέμπας
όλου του κόσμου.
Ζήτω το κόμμα,
που χτίζει τον κομμουνισμό!
Ζήτω η εξέγερση
για την εξουσία των Σοβιέτ!

Μετάφραση: Δ. Π.

Διαβάστε Περισσότερα »

145 χρόνια από τη γέννηση του Β.Ι. Λένιν

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

- Μ-Λ Κομμουνιστικό Κόμμα Ισημερινού: 140 χρόνια από τη γέννηση του Λένιν

- ΚΕ του  Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (μπολσεβίκοι) Για την 140η επέτειο της γέννησης του Β.Ι. Λένιν

Διαβάστε Περισσότερα »

Β.Ι. Λένιν: Σοσιαλισμός και Θρησκεία

Όλη η σύγχρονη κοινωνία είναι θεμελιωμένη πάνω στην εκμετάλλευση των τεράστιων μαζών της εργατικής τάξης από μια μηδαμινή μειοψηφία του πληθυσμού, που ανήκει στις τάξεις των γαιοκτημόνων και των κεφαλαιοκρατών. Η κοινωνία αυτή είναι δουλοκτητική, γιατί οι "ελεύθεροι" εργάτες, που όλη τους τη ζωή δουλεύουν στο κεφάλαιο, "έχουν δικαίωμα" μόνο σε τόσα μέσα ύπαρξης όσα είναι απαραίτητα για τη συντήρηση δούλων που παράγουν κέρδος, για την εξασφάλιση και την διαιώνιση της κεφαλαιοκρατικής δουλείας.

Η οικονομική καταπίεση των εργατών προκαλεί και γεννάει αναπόφευκτα κάθε είδους πολιτική καταπίεση, κοινωνική ταπείνωση, εξαγρίωση και συσκότιση της πνευματικής και ηθικής ζωής των μαζών. Οι εργάτες μπορούν να πετύχουν περισσότερη είτε λιγότερη πολιτική ελευθερία με σκοπό τη διεξαγωγή του αγώνα για την οικονομική τους απελευθέρωση, καμμιά όμως ελευθερία δε θα τους απαλλάξει από την αθλιότητα, την ανεργία και την καταπίεση, όσο δε θα έχει αποτιναχτεί η εξουσία του κεφαλαίου. Η θρησκεία είναι μια από τις μορφές πνευματικής καταπίεσης, που παντού και πάντοτε βάραινε τις λαικές μάζες, τις τσακισμένες από την αιώνια δουλειά για τους άλλους, την ανέχεια και τη μοναξιά. Η αδυναμία των τάξεων που υφίστανται την εκμετάλλευση στην πάλη ενάντια στους εκμεταλλευτές γεννάει αναπόφευκτα την πίστη για μια καλύτερη μετά θάνατον ζωή, όπως ακριβώς και η αδυναμία του αγρίου στην πάλη με τη φύση γεννάει την πίστη στους θεούς, στους διαβόλους, στα θαύματα κτλ. Σ'αυτόν που σ'όλη του τη ζωή δουλεύει και στερείται, η θρησκεία διδάσκει ταπεινοφροσύνη και υπομονή στην επίγεια ζωή, παρηγορώντας τον με την ελπίδα της επουράνιας ανταμοιβής. Και σ' εκείνους που ζουν από ξένη εργασία η θρησκεία διδάσκει την αγαθοεργία στην επίγεια ζωή, προσφέροντάς τους μια πολύ φτηνή δικαίωση για όλη την εκμεταλλευτική τους ύπαρξη και πουλώντας τους σε συμφέρουσα τιμή εισιτήρια για την επουράνια μακαριότητα. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού. Η θρησκεία είναι ένα είδος πνευματικού αλκοόλ, μέσα στο οποίο οι σκλάβοι του κεφαλαίου πνίγουν την ανθρώπινη μορφή τους, τις διεκδικήσεις τους για μια κάπως ανθρώπινη ζωή.

Ο δούλος όμως που ένιωσε τη δουλεία του και ξεσηκώθηκε στην πάλη για την απελευθέρωση του παύει κιόλας κατά το ήμισυ να είναι δούλος. Ο σύγχρονος συνειδητός εργάτης, διαπαιδαγωγημένος από τη μεγάλη εργοστασιακή βιομηχανία, φωτισμένος από τη ζωή της πόλης, αποτινάζει με περιφρόνηση τις θρησκευτικές προλήψεις, αφήνει τον ουρανό στη διάθεση των παπάδων και των αστών υποκριτών, κατακτώντας μια καλύτερη ζωή εδώ στη γη. Το σύγχρονο προλεταριάτο τάσσεται με το μέρος του σοσιαλισμού, που επιστρατεύει την επιστήμη στην πάλη ενάντια στη θρησκευτική θολούρα και λυτρώνει τον εργάτη από την πίστη στη μετά θάνατον ζωή, συσπειρώνοντάς τον στην πραγματική πάλη για μια καλύτερη επίγεια ζωή.

Η θρησκεία πρέπει να ανακηρυχθεί ατομική υπόθεση. Με τα λόγια αυτά καθιερώθηκε να εκφράζεται συνήθως η στάση των σοσιαλιστών απέναντι στη θρησκεία. Μα η σημασία αυτών των λέξεων πρέπει να καθοριστεί με ακρίβεια, για να μην μπορούν να προκαλούν κανενός είδους παρανοήσεις. Η θρησκεία πρέπει να είναι ατομική υπόθεση για το κράτος, αυτό ζητάμε εμείς, σε καμμιά περίπτωση όμως δεν μπορούμε να θεωρούμε τη θρησκεία ατομική υπόθεση για το Κόμμα μας. Το κράτος δεν πρέπει να έχει καμμία δουλειά με τη θρησκεία, οι θρησκευτικοί σύλλογοι δεν πρέπει να συνδέονται με την κρατική εξουσία. Ο καθένας πρέπει να είναι ολότελα ελεύθερος να πρεσβεύει όποια θρησκεία θέλει ή να μην παραδέχεται καμμιά θρησκεία, δηλ. να είναι άθεος, όπως και είναι συνήθως κάθε σοσιαλιστής. Δεν επιτρέπονται σε καμιά περίπτωση κανενός είδους διακρίσεις δικαιωμάτων ανάμεσα στους πολίτες εξαιτίας των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Πρέπει να καταργηθεί απόλυτα ακόμα και κάθε υπόμνηση στα επίσημα έγγραφα σχετικά με το άλφα ή βήτα θρήσκευμα των πολιτών. Δεν πρέπει να δίνεται καμιά επιχορήγηση στην επίσημη εκκλησία του κράτους, καμμιά επιχορήγηση από τα χρήματα του δημοσίου στις εκκλησιαστικές και θρησκευτικές ενώσεις, που πρέπει να γίνουν ενώσεις πολιτών-ομοϊδεατών ολότελα ελεύθερες, ανεξάρτητες από την κρατική εξουσία. Μόνο με την ολοκληρωτική εφαρμογή αυτών των διεκδικήσεων μπορεί να μπει τέρμα στο επαίσχυντο και καταραμένο εκείνο παρελθόν, τότε που η εκκλησία βρισκόταν σε δουλοπαροικιακή εξάρτηση από το κράτος, ενώ οι ρώσοι πολίτες βρίσκονταν σε δουλοπαροικιακή εξάρτηση από την επίσημη εκκλησία, τότε που υπήρχαν και εφαρμόζονταν μεσαιωνικοί ιεροεξεταστικοί νόμοι (που διατηρούνται μέχρι σήμερα στους ποινικούς κώδικες και κανόνες), νόμοι που πρόβλεπαν διωγμούς για την πίστη ή για την απιστία, που ασκούσαν βία στη συνείδηση του ανθρώπου, που συνέδεαν τις δημόσιες θεσούλες και τα δημόσια έσοδα με τη διάδοση κάθε λογής πνευματικού οπίου που διοχετεύει η εκκλησία του κράτους. Ολκληρωτικός χωρισμός της εκκλησίας από το κράτος - αυτή τη διεκδίκηση προβάλλει το σοσιαλιστικό προλεταριάτο στο σημερινό κράτος και στη σημερινή εκκλησία.

Η ρωσική επανάσταση πρέπει να πραγματοποιήσει αυτήν τη διεκδίκηση σαν απαραίτητο συστατικό μέρος της πολιτικής ελευθερίας. Η ρωσική επανάσταση, από την άποψη αυτή, βρίσκεται σε εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες, γιατί η αηδιαστική ρουτίνα της αστυνομικο-δουλοπαροικιακής απολυταρχίας προκάλεσε δυσαρέσκεια, αναβρασμό και αγανάκτηση ακόμα και μέσα στον κλήρο. Όσο κακομοιριασμένος, όσο αμόρφωτος και αν είναι ο ρωσικός ορθόδοξος κλήρος, ωστόσο και αυτός ακόμα ξύπνησε με τον πάταγο που προξένησε της παλιάς μεσαιωνικής τάξης πραγμάτων στην Ρωσία. Ακόμα και ο κλήρος αυτός προσχωρεί στη διεκδίκηση της ελευθερίας, διαμαρτύρεται ενάντια στη ρουτίνα και στη γραφειοκρατική αυθαιρεσία, ενάντια στον αστυνομικό χαφιεδισμό που επιβλήθηκε στους "λειτουργούς του υψίστου". Εμείς οι σοσιαλιστές πρέπει να υποστηρίξουμε αυτό το κίνημα, ολοκληρώνοντας τις διεκδικήσεις των τίμιων και ειλικρινών ανθρώπων του κλήρου, να τους παρουσιάσουμε τα ίδια τους τα λόγια για ελευθερία και να τους ζητήσουμε να κόψουν αποφασιστικά κάθε δεσμό ανάμεσα στη θρησκεία και στην αστυνομία. Είτε είσθε ειλικρινείς, και τότε πρέπει να υποστηρίζετε τον ολοκληρωτικό χωρισμό της εκκλησίας από το κράτος και του σχολείου από την εκκλησία, να υποστηρίζετε την πλήρη και χωρίς όρους ανακήρυξη της θρησκείας σε ατομική υπόθεση. Είτε δεν παραδέχεστε αυτές τις συνεπείς διεκδικήσεις της ελευθερίας, και τότε σημαίνει πως είστε ακόμα αιχμάλωτοι των παραδόσεων της ιερής εξέτασης, τότε σημαίνει πως εξακολουθείτε να κολλάτε στις δημόσιες θεσούλες και στο δημόσιο κορβανά, τότε σημαίνει πως δεν πιστεύετε στην πνευματική δύναμη του όπλου σας, πως εξακολουθείτε να δωροδοκείστε από την κρατική εξουσία. Στην περίπτωση αυτή οι συνειδητοί εργάτες όλης της Ρωσίας σας κηρύττουν αμείλικτο πόλεμο.

Για το κόμμα του σοσιαλιστικού προλεταριάτου η θρησκεία δεν είναι ατομική υπόθεση. Το κόμμα μας είναι ένωση συνειδητών, πρωτοπόρων αγωνιστών για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης. Μια τέτοια ένωση δεν μπορεί και δεν πρέπει να στέκει αδιάφορη απέναντι στην έλλειψη συνειδητότητας, στην καθυστέρηση ή στο σκοταδισμό με τη μορφή θρησκευτικών δοξασιών. Απαιτούμε ολοκληρωτικό χωρισμό της εκκλησίας από το κράτος για να καταπολεμούμε τη θρησκευτική θολούρα με καθαρά ιδεολογικά, και μόνο ιδεολογικά όπλα, με τον τύπο μας, με το λόγο μας. Άλλωστε εμείς συγκροτήσαμε την ένωση μας, το ΣΔΕΚΡ, για να διεξάγουμε, ανάμεσα στ' άλλα, έναν τέτοιο ακριβώς αγώνα ενάντια σε κάθε θρησκευτική αποβλάκωση των εργατών. Για μας η ιδεολογική πάλη δεν είναι ατομική υπόθεση αλλά υπόθεση όλου του κόμματος, όλου του προλεταριάτου.

Αφού είναι έτσι, τότε γιατί δεν δηλώνουμε στο πρόγραμμα μας πως είμαστε άθεοι; γιατί δεν απαγορεύουμε στους χριστιανούς και σ' εκείνους που πιστεύουν στο θεό να μπαίνουν στο κόμμα μας;

Η απάντηση σ' αυτό το ερώτημα θα εξηγήσει την πολύ σοβαρή διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στην αστικοδημοκρατική και στη σοσιαλδημοκρατική τοποθέτηση του ζητήματος της θρησκείας.

Ολόκληρο το πρόγραμμα μας είναι θεμελιωμένο πάνω σε επιστημονική και, συνάμα, στην υλιστική ακριβώς κοσμοθεωρία. Γι' αυτό η εξήγηση του προγράμματος μας συμπεριλαμβάνει υποχρεωτικά και την εξήγηση για τις πραγματικές ιστορικές και οικονομικές ρίζες της θρησκευτικής θολούρας. Η προπαγάνδα μας συμπεριλαμβάνει υποχρεωτικά και την προπαγάνδα του αθεϊσμού. Η έκδοση της αντίστοιχης επιστημονικής φιλολογίας, που ως σήμερα την απαγόρευε αυστηρά και την καταδίωκε η απολυταρχική-δουλοπαροικιακή κρατική εξουσία, πρέπει ν' αποτελέσει τώρα έναν από τους τομείς της κομματικής μας δουλειάς. Τώρα θα βρεθούμε ίσως στην ανάγκη ν' ακολουθήσουμε τη συμβουλή που έδωσε κάποτε ο Ένγκελς στους γερμανούς σοσιαλιστές: μετάφραση και μαζική διάδοση της γαλλικής διαφωτιστικής και αθεϊστικής φιλολογίας του XVIII αιώνα.

Ταυτόχρονα όμως δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να ξεπέφτουμε σε αφηρημένη, σε ιδεαλιστική τοποθέτηση του θρησκευτικού ζητήματος, ξεκινώντας "από το λόγο" και όχι από την ταξική πάλη, τοποθέτηση που κάνουν συχνά οι ριζοσπάστες δημοκράτες της αστικής τάξης. Θα ήταν ανοησία να νομίζουμε πως, σε μια κοινωνία που στηρίζεται στην απεριόριστη καταπίεση και αποκτήνωση των εργατικών μαζών, είναι δυνατόν να διαλύσουμε τις θρησκευτικές προλήψεις με καθαρά προπαγανδιστικά μέσα. Θα ήταν αστική στενοκεφαλιά να ξεχνάμε πως η θρησκευτική καταπίεση της ανθρωπότητας είναι απλώς προιόν και αντανάκλαση της οικονομικής καταπίεσης στους κόλπους της κοινωνίας. Με κανενός είδους φυλλάδες και με κανενός είδους κήρυγμα δεν μπορείς να διαφωτίσεις το προλεταριάτο, αν δεν το διαφωτίσει η ίδια η πάλη του ενάντια στις σκοτεινές δυνάμεις του καπιταλισμού. Η ενότητα αυτής της πάλης, πάλης πραγματικά επαναστατικής, που διεξάγει η καταπιεζόμενη τάξη για τη δημιουργία ενός επίγειου παραδείσου, είναι σπουδαιότερη για μας από την ενότητα γνωμών των προλεταρίων για τον επουράνιο παράδεισο.

Να γιατί δε μιλάμε, και δεν πρέπει να μιλάμε στο πρόγραμμα μας για τον αθεϊσμό μας. Να γιατί δεν απαγορεύουμε και δεν πρέπει να απαγορεύουμε στους προλεταρίους που έχουν διατηρήσει τούτα ή εκείνα τα υπολείμματα των παλαιών προλήψεων να πλησιάσουν στο κόμμα μας. Εμείς θα προπαγανδίζουμε πάντοτε την επιστημονική κοσμοθεωρία. Μας είναι απαραίτητο να καταπολεμούμε την ασυνέπεια οποιωνδήποτε "χριστιανών", αυτό όμως δεν σημαίνει καθόλου πως πρέπει να προωθούμε το θρησκευτικό ζήτημα στην πρώτη σειρά, γιατί σε καμία περίπτωση δεν είναι αυτή η σειρά του, αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να επιτρέπουμε το κομμάτιασμα των δυνάμεων της πραγματικά επαναστατικής, οικονομικής και πολιτικής πάλης για τριτεύουσες απόψεις και φαντασιοπληξίες, που χάνουν γρήγορα κάθε πολιτική σημασία, πετιούνται γρήγορα στην αποθήκη αχρήστων από την ίδια την πορεία της οικονομικής εξέλιξης.

Η αντιδραστική αστική τάξη φρόντιζε παντού, και τώρα αρχίζει να φροντίζει και στην χώρα μας, ν' ανάψει τη θρησκευτική έχθρα για να τραβήξει προς τα κει την προσοχή των μαζών, αποσπώντας την από τα πραγματικώς σοβαρά και θεμελιακά οικονομικά και πολιτικά ζητήματα, τα οποία λύνει τώρα πρακτικά το πανρωσικό προλεταριάτο που ενώνεται στην επαναστατική του πάλη. Η αντιδραστική αυτή πολιτική του κατατεμαχισμού των προλεταριακών δυνάμεων, που σήμερα εκδηλώνεται κυρίως με τη μορφή των πογκρόμ στα οποία προβαίνουν οι μαυροεκατονταρχίτες, ίσως να καταλήξει αύριο σε τίποτα πιο εκλεπτυσμένες μορφές. Εμείς, εν πάση περιπτώσει, θα της αντιτάξουμε το ήρεμο, το σταθερό και υπομονητικό, το απαλλαγμένο από κάθε συδαύλιση διαφωνιών δευτερεύουσας σημασίας κήρυγμα της προλεταριακής αλληλεγγύης και της επιστημονικής κοσμοθεωρίας.

Το επαναστατικό προλεταριάτο θα κατορθώσει ώστε η θρησκεία να γίνει πραγματικά ατομική υπόθεση για το κράτος. Και μέσα σ' αυτό το ξεκαθαρισμένο από την μεσαιωνική μούχλα πολιτικό καθεστώς το προλεταριάτο θ' αρχίσει μια πλατιά, ανοιχτή πάλη για την εξάλειψη της οικονομικής δουλείας, που είναι η αληθινή πηγή της θρησκευτικής αποβλάκωσης της ανθρωπότητας.

Εφημερίδα Ανασύνταξη, Αρ. Φύλ. 96 15-31 Οχτώβρη 2000

Διαβάστε Περισσότερα »

Ομιλία Ζαχαριάδη στα 23 χρόνια από το θάνατο του Λένιν

Η ΕΛΛΑΔΑ 2 ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΗ ΝΕΑ ΚΑΤΟΧΗ : Η σημερινή κατάσταση και τα προβλήματά της

Ριζοσπάστης 22/1/1947, σελ. 3

Λόγος του σ. ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ στη συγκέντρωση των κομματικών στελεχών της Αθήνας, στις 19.1.1947, αφιερωμένη στην 23η επέτειο από το θάνατο του Λένιν

Διαβάστε Περισσότερα »

Β. I. ΛΕΝΙΝ: ΛΟΓΟΣ ΣΤΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ TOY MAPΞ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΝΓΚΕΛΣ

Κάνουμε τα αποκαλυπτήρια του μνημείου των αρχηγών της παγκόσμιας εργατικής επανάστασης, του Μαρξ και του Ενγκελς.

Αιώνες υπόφερε και στέναξε η ανθρωπότητα κάτω από το ζυγό μιας μηδαμινής χούφτας εκμεταλλευτών, που χλεύαζαν τα εκατομμύρια των εργαζομένων. Αν όμως οι εκμεταλλευτές της περασμένης εποχής - οι τσιφλικάδες- λήστευαν και καταπίεζαν τους χωρισμένους, σκόρπιους, καθυστερημένους δουλοπάροικους αγρότες, οι εκμεταλλευτές της σύγχρονης εποχής, οι κεφαλαιοκράτες, αντίκρισαν, ανάμεσα στις καταπιεζόμενες μάζες, το πρωτοπόρο τμήμα αυτών των μαζών, τους εργάτες των πόλεων, των εργοστασίων, τους βιομηχανικούς εργάτες. Αυτούς τους συνένωνε, το εργοστάσιο, τους φώτιζε η ζωή της πόλης, τους ατσάλωνε η κοινή απεργιακή πάλη και η επαναστατική δράση.

Η μεγάλη κοσμοϊστορική υπηρεσία του Μαρξ και του Ενγκελς συνίσταται στο ότι με μια επιστημονική ανάλυση απόδειξαν, πως είναι αναπόφευχτη η κατάρρευση του καπιταλισμού και το πέρασμα από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό, όπου δε θα υπάρχει πια εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Η μεγάλη κοσμοϊστορική υπηρεσία του Μαρξ και του Ενγκελς συνίσταται στο ότι έδειξαν στους προλετάριους όλων των χωρών το ρόλο τους, το καθήκον τους, την αποστολή τους: να ξεσηκωθούν πρώτοι στον επαναστατικό αγώνα ενάντια στο κεφάλαιο, να συνενώσουν γύρω τους σ' αυτό τον αγώνα όλους τους εργαζόμενους και εκμεταλλευόμενους.

Ζούμε σε μια ευτυχισμένη εποχή, που η πρόβλεψη αυτή των μεγάλων σοσιαλιστών άρχισε να πραγματοποιείται. Βλέπουμε όλοι μας να χαράζει σ' ολόκληρη σειρά χώρες η αυγή της διεθνούς σοσιαλιστικής επανάστασης του προλεταριάτου. Οι ανείπωτες φρικαλεότητες του ιμπεριαλιστικού μακελειού των λαών προκαλούν παντού μια ηρωική έξαρση των καταπιεζομένων μαζών, δεκαπλασιάζουν τις δυνάμεις τους στην πάλη για την απελευθέρωση.

Τα μνημεία του Μαρξ και του Ενγκελς ας θυμίζουν πάντα στα εκατομμύρια των εργατών και των αγροτών, ότι στον αγώνα μας δεν είμαστε μόνοι. Δίπλα μας ξεσηκώνονται οι εργάτες των πιο προηγμένων χωρών. Μας περιμένουν ακόμα, κι αυτούς και μας, δύσκολες μάχες. Με τον κοινό μας αγώνα θα συντριφτεί ο ζυγός του κεφαλαίου, θα καταχτηθεί οριστικά ο σοσιαλισμός !

7 του Νοέμβρη 1918

Διαβάστε Περισσότερα »

Φρίντριχ Ένγκελς - 192 χρόνια από τη γέννηση του

Τιμώντας τα 192 χρόνια απ' τη γέννηση του Φρίντριχ Ένγκελς (28 Νοέμβρη 1820) στην Μπάρμεν της Ρηνανικής Πρωσσίας αναδημοσιεύουμε άρθρο του Β. Ι. ΛΕΝΙΝ που αναφέρεται στη συμβολή των Μαρξ-Ένγκελς στην ανάπτυξη του μαρξισμού.

Στις 5 του Αυγούστου 1895 με το νέο ημερολόγιο (24 του Ιούλη) πέθανε στο Λονδίνο ο Φρίντριχ Ένγκελς.Ύστερα από το φίλο του Καρλ Μαρξ (που πέθανε το 1883), ο Ένγκελς ήταν ο πιο επιφανής επιστήμονας και δάσκαλος του διεθνούς προλεταριάτου σ’ όλο τον πολιτισμένο κόσμο. Από τότε που η τύχη το έφερε να ανταμώσουν ο Καρλ Μαρξ με τον Φρίντριχ Ένγκελς, το έργο ζωής και των δύο φίλων έγινε κοινή τους υπόθεση. Συνεπώς, για να καταλάβει κανείς τι έκανε ο Φρίντριχ Ένγκελς για το προλεταριάτο, πρέπει ν’ αφομοιώσει καλά τη σημασία της διδασκαλίας και της δράσης του Μαρξ στην ανάπτυξη του σύγχρονου εργατικού κινήματος.

Πρώτοι ο Μαρξ και ο Ένγκελς έδειξαν, ότι η εργατική τάξη με τις διεκδικήσεις της είναι το αναγκαίο γέννημα του σύγχρονου οικονομικού καθεστώτος, που μαζί με την αστική τάξη δημιουργεί και οργανώνει αναπόφευκτα και το προλεταριάτο. Έδειξαν ότι την ανθρωπότητα δεν θα την απαλλάξουν από τις συμφορές που τη δέρνουν σήμερα, οι καλοπροαίρετες προσπάθειες ορισμένων ευγενικών προσωπικοτήτων, αλλά η ταξική πάλη του οργανωμένου προλεταριάτου. Πρώτοι ο Μαρξ και ο Ένγκελς εξήγησαν στις επιστημονικές εργασίες τους, ότι ο σοσιαλισμός δεν είναι μια επινόηση ονειροπόλων, αλλά ο τελικός σκοπός και το αναγκαίο αποτέλεσμα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων της σύγχρονης κοινωνίας. Όλη η γραφτή ιστορία ήταν ως τα σήμερα ιστορία ταξικής πάλης. Διαδοχή της κυριαρχίας και των νικών ορισμένων κοινωνικών τάξεων πάνω σε άλλες. Κι αυτό θα συνεχίζεται, ώσπου να εξαφανιστούν οι βάσεις της ταξικής πάλης και της ταξικής ιεραρχίας –η ατομική ιδιοχτησία και η αναρχική κοινωνική παραγωγή. Τα συμφέροντα του προλεταριάτου απαιτούν την εξάλειψη αυτών των βάσεων, και για το λόγο αυτό η συνειδητή ταξική πάλη των οργανωμένων εργατών πρέπει να στρέφεται ενάντια στις βάσεις αυτές. Κάθε όμως ταξική πάλη είναι πάλη πολιτική.

Οι απόψεις αυτές του Μαρξ και του Ένγκελς έχουν γίνει σήμερα κτήμα όλου του προλεταριάτου που αγωνίζεται για την απελευθέρωσή του. Οι απόψεις όμως αυτές στη δεκαετία 1840-1850, όταν οι δύο φίλοι άρχισαν να παίρνουν μέρος στη σοσιαλιστική φιλολογία και στα κοινωνικά κινήματα του καιρού τους, ήταν κάτι το εντελώς καινούργιο. Τότε υπήρχαν πολλοί άνθρωποι με ταλέντο και χωρίς ταλέντο, τίμιοι και μη τίμιοι, που συνεπαρμένοι από την πάλη για την πολιτική ελευθερία, από την πάλη ενάντια στην απολυταρχία των βασιλιάδων, της αστυνομίας και των παπάδων, δεν έβλεπαν την αντίθεση των συμφερόντων της αστικής τάξης και του προλεταριάτου. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έκαναν ούτε καν τη σκέψη ότι οι εργάτες μπορούν να ενεργούν σαν αυτοτελής κοινωνική δύναμη. Από το άλλο μέρος υπήρχαν πολλοί ονειροπόλοι, κάποτε μεγαλοφυείς που πίστευαν πως δεν χρειάζεται παρά να πείσουμε τους κυβερνήτες και τις κυρίαρχες τάξεις, ότι το σύγχρονο κοινωνικό καθεστώς είναι άδικο και τότε θα είναι εύκολο να εγκαθιδρυθεί στη γη ειρήνη και γενική ευδαιμονία. Ονειρεύονταν δηλαδή σοσιαλισμό χωρίς πάλη. Τέλος, όλοι σχεδόν οι σοσιαλιστές εκείνου του καιρού είναι γενικά φίλοι της εργατικής τάξης, έβλεπαν το προλεταριάτο μόνο σαν πληγή, έβλεπαν με φρίκη ότι με την ανάπτυξη της βιομηχανίας μεγαλώνει κι αυτή η πληγή. Για το λόγο αυτό, όλοι τους σκέπτονταν με ποιο τρόπο θα σταματήσουν την ανάπτυξη της βιομηχανίας και του προλεταριάτου, με ποιο τρόπο θα σταματήσουν τον «τροχό της ιστορίας». Σε αντίθεση με το γενικό φόβο μπροστά στην ανάπτυξη του προλεταριάτου, ο Μαρξ και ο Ένγκελς στήριζαν όλες τις ελπίδες τους στην αδιάκοπη αύξηση του προλεταριάτου. Όσο περισσότεροι οι προλετάριοι τόσο μεγαλύτερη η δύναμή τους σαν επαναστατική τάξη, τόσο πιο κοντινός και πραγματοποιήσιμος ο σοσιαλισμός. Με λίγα λόγια οι υπηρεσίες του Μαρξ και του Ένγκελς απέναντι στην εργατική τάξη μπορούν να διατυπωθούν έτσι: δίδαξαν στην εργατική τάξη της αυτογνωσία και την αυτοσυνείδηση και στη θέση των ονειροπολημάτων έβαλαν την επιστήμη...

Να γιατί ο κάθε εργάτης πρέπει να ξέρει το όνομα και τη ζωή του Ένγκελς, να γιατί στη συλλογή μας αυτή, που έχει για σκοπό της, όπως και όλες οι εκδόσεις μας, το ξύπνημα της ταξικής αυτοσυνείδησης των Ρώσων εργατών, πρέπει να δώσουμε μια σκιαγραφία της ζωής και της δράσης του Φρίντριχ Ένγκελς, του ενός απ’ τους δυό μεγάλους δασκάλους του σύγχρονου προλεταριάτου.

Ο Ένγκελς γεννήθηκε το 1820 στην πόλη Μπάρμεν της επαρχίας Ρήνου του βασιλείου της Πρωσσίας. Ο πατέρας του ήταν εργοστασιάρχης. Το 1838 για οικογενειακούς λόγους ο Ένγκελς αναγκάστηκε, πριν ακόμα τελειώσει το γυμνάσιο, να πάει υπάλληλος σ’ έναν εμπορικό οίκο της Βρέμης. Η απασχόληση με το εμπόριο δεν εμπόδισε τον Ένγκελς να συνεχίζει την επιστημονική και πολιτική του μόρφωση. Από μαθητής ακόμα του γυμνασίου μίσησε την απολυταρχία και την αυθαιρεσία των δημόσιων υπαλλήλων. Η μελέτη της φιλοσοφίας τον οδήγησε παραπέρα. Κείνο τον καιρό στη γερμανική φιλολογία κυριαρχούσε η διδασκαλία του Χέγκελ και ο Ένγκελς έγινε οπαδός του. Αν και ο ίδιος ο Χέγκελ ήταν θαυμαστής του απολυταρχικού πρωσσικού κράτους, που το υπηρετούσε σαν καθηγητής του πανεπιστημίου του Βερολίνου, η διδασκαλία του Χέγκελ ήταν επαναστατική. Η πίστη του Χέγκελ στο λογικό και στα δικαιώματα του ανθρώπου και η βασική θέση της Χεγκελιανής φιλοσοφίας ότι στον κόσμο συντελείται ένα αέναο προτσές αλλαγής και εξέλιξης, οδήγησαν τους μαθητές εκείνους του βερολινέζου φιλόσοφου, στη σκέψη ότι και η πάλη ενάντια στην πραγματικότητα, η πάλη ενάντια στην αδικία που επικρατεί και στο κακό που βασιλεύει, έχει τις ρίζες της στον παγκόσμιο νόμο της αιώνιας εξέλιξης. Αν τα πάντα εξελίσσονται, αν τούτους τους θεσμούς τους διαδέχονται άλλοι, γιατί θα συνεχίζει να υπάρχει αιώνια η απολυταρχία του πρώσσου βασιλιά ή του ρώσου τσάρου, ο πλουτισμός μια μηδαμινής μειοψηφίας σε βάρος της τεράστιας πλειοψηφίας, η κυριαρχία της αστικής τάξης πάνω στο λαό; Η φιλοσοφία του Χέγκελ μιλούσε για εξέλιξη του πνεύματος και των ιδεών, ήταν ιδεαλιστική. Από την εξέλιξη του πνεύματος έβγαζε και την εξέλιξη της φύσης, του ανθρώπου και των ανθρώπινων, δηλαδή των κοινωνικών σχέσεων.

Ο Μαρξ και ο Ένγκελς κράτησαν τη σκέψη του Χέγκελ για το αιώνιο προτσές της εξέλιξης, και απέρριψαν την προκατειλημμένη ιδεαλιστική αντίληψη. Στράφηκαν προς τη ζωή και είδαν ότι δεν είναι η εξέλιξη του πνεύματος εκείνο που εξηγεί την εξέλιξη της φύσης, αλλά αντίθετα, το πνεύμα πρέπει να εξηγηθεί με τη φύση, με την ύλη... Σε αντίθεση προς τον Χέγκελ και τους άλλους χεγκελιανούς, ο Μαρξ και ο Ένγκελς ήταν υλιστές. Αντικρίζοντας υλιστικά τον κόσμο και την ανθρωπότητα, είδαν ότι, όπως όλα τα φαινόμενα της φύσης έχουν στη βάση τους υλικές αιτίες, έτσι και η εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας καθορίζεται από την ανάπτυξη των υλικών, των παραγωγικών δυνάμεων. Από την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων εξαρτώνται οι σχέσεις που δημιουργούν μεταξύ τους οι άνθρωποι όταν παράγουν τα είδη, που είναι απαραίτητα για την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών. Και στις σχέσεις αυτές βρίσκεται η εξήγηση όλων των φαινομένων της κοινωνικής ζωής, των ανθρώπινων επιδιώξεων, των ιδεών και των νόμων. Η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων δημιουργεί τις κοινωνικές σχέσεις που στηρίζονται στην ατομική ιδιοχτησία, τώρα όμως βλέπουμε πως η ίδια αυτή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων αφαιρεί την ιδιοχτησία από την πλειοψηφία και την συγκεντρώνει στα χέρια μια μηδαμινής μειοψηφίας. Καταργεί την ιδιοχτησία, τη βάση του σύγχρονου κοινωνικού καθεστώτος μόνη της τείνει προς τον ίδιο σκοπό, που έχουν βάλει στον εαυτό τους οι σοσιαλιστές. Οι σοσιαλιστές πρέπει μόνο να καταλάβουν ποια κοινωνική δύναμη, λόγω της θέσης της στη σύγχρονη κοινωνία, ενδιαφέρεται για την πραγματοποίηση του σοσιαλισμού, και να προσδώσουν στη δύναμη αυτή συνείδηση των συμφερόντων της και του κοινωνικού της καθήκοντος. Η δύναμη αυτή είναι το προλεταριάτο...

Ο Ένγκελς γνώρισε το προλεταριάτο στην Αγγλία, στο κέντρο της αγγλικής βιομηχανίας, στο Μάντσεστέρ, όπου εγκαταστάθηκε το 1842, κι έπιασε δουλειά σ’ έναν εμπορικό οίκο, ένας από τους συνεταίρους του οποίου ήταν ο πατέρας του. Εδώ ο Ένγκελς δεν καθότανε απλώς στο γραφείο του εργοστασίου, πήγαινε στις βρώμικες συνοικίες όπου ζούσαν οι εργάτες και έβλεπε με τα μάτια του τη φτώχια και τη δυστυχία τους. Δεν αρκέστηκε όμως στις προσωπικές του παρατηρήσεις, διάβασε όλα όσα είχαν γραφτεί πριν απ’ αυτόν για την κατάσταση της αγγλικής εργατικής τάξης, μελέτησε προσεχτικά όλα τα επίσημα ντοκουμέντα που του ήταν προσιτά. Καρπός των μελετών και των παρατηρήσεων αυτών ήταν το βιβλίο «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στης Αγγλία».

Και πριν από τον Ένγκελς πάρα πολλοί είχαν περιγράψει τα βάσανα του προλεταριάτου και τονίσει, ότι είναι ανάγκη να του δοθεί βοήθεια. Πρώτος ο Ένγκελς είπε ότι το προλεταριάτο δεν είναι μόνο τάξη που υποφέρει. Ότι ίσα-ίσα η επαίσχυντη οικονομική κατάσταση του προλεταριάτου το σπρώχνει ακατάσχετα προς τα μπρος και το αναγκάζει να παλεύει για την τελική του απελευθέρωση. Και το αγωνιζόμενο προλεταριάτο θα βοηθήσει μόνο του τον εαυτό του. Το πολιτικό κίνημα της εργατικής τάξης θα οδηγήσει αναπόφευκτα τους εργάτες να καταλάβουν, ότι γι’ αυτούς δεν υπάρχει άλλη διέξοδος από το σοσιαλισμό. Από το άλλο μέρος, ο σοσιαλισμός τότε μόνο θα καταστεί δύναμη, όταν γίνει σκοπός της πολιτικής πάλης της εργατικής τάξης. Αυτές είναι οι βασικές ιδέες του βιβλίου του Ένγκελς για την κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία, ιδέες που τις έχει αφομοιώσει σήμερα όλο το αγωνιζόμενο και σκεπτόμενο προλεταριάτο, που τότε όμως ήταν εντελώς καινούργιες. Οι ιδέες αυτές έχουν διατυπωθεί από τις πιο αξιόπιστες και συγκλονιστικές εικόνες της δυστυχίας του αγγλικού προλεταριάτου. Το βιβλίο αυτό ήταν ένα φοβερό κατηγορητήριο ενάντια στον καπιταλισμό και στην αστική τάξη. Προξένησε τεράστια εντύπωση. Παντού άρχισαν να παραπέμπουν στο βιβλίο του Ένγκελς, γιατί έδινε την καλύτερη εικόνα της κατάστασης του σύγχρονου προλεταριάτου. Και πραγματικά, ούτε πριν από το 1845, ούτε και αργότερα δεν παρουσιάστηκε κανένα έργο που να δίνει μια τόσο ζωντανή και πιστή περιγραφή των βασάνων της εργατικής τάξης.

Ο Ένγκελς έγινε σοσιαλιστής μόνος στην Αγγλία. Στο Μάντσεστερ συνδέθηκε με τους παράγοντες του αγγλικού εργατικού κινήματος εκείνου του καιρού και άρχισε να γράφει σε διάφορες αγγλικές σοσιαλιστικές εκδόσεις. Το 1844, επιστρέφοντας στη Γερμανία σταμάτησε στο Παρίσι, όπου γνωρίστηκε με τον Μαρξ με τον οποίο είχε ήδη από προηγούμενα αλληλογραφία. Στο Παρίσι ο Μαρξ, κάτω από την επίδραση των γάλλων σοσιαλιστών και της γαλλικής ζωής, είχε γίνει κι αυτός σοσιαλιστής. Εδώ οι δύο φίλοι έγραψαν μαζί το βιβλίο: «Η αγία οικογένεια, η κριτική της κριτικής κριτικής». Στο βιβλίο αυτό που βγήκε ένα χρόνο πριν από το έργο «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία» και γράφτηκε στο μεγαλύτερο μέρος του από τον Μαρξ, μπήκαν οι βάσεις του επαναστατικού-υλιστικού σοσιαλισμού που τις κύριες ιδέες του τις εκθέσαμε πιο πάνω. Ο τίτλος «Αγία οικογένεια» είναι αστεία προσωνυμία που χρησιμοποιείται για τους φιλόσοφους αδελφούς Μπαόυερ και τους οπαδούς τους. Οι κύριοι αυτοί κήρυχναν μια κριτική που στέκεται πάνω από κάθε πραγματικότητα, πάνω από κόμματα και πολιτική, που αρνιέται κάθε πραχτική δράση και απλώς ατενίζει «κριτικά» το γύρω κόσμο και τα γεγονότα που διαδραματίζονται σ’ αυτόν. Οι κύριοι Μπάουερ έκρινα αφ’ υψηλού το προλεταριάτο, που το θεωρούσαν άκριτη μάζα. Ο Μαρξ και ο Ένγκελς αντιτάχθηκαν αποφασιστικά σ’ αυτή την ανόητη κι επιζήμια κατεύθυνση. Στο όνομα της πραγματικής ανθρώπινης προσωπικότητας του εργάτη, που τον ποδοπατούν οι κυρίαρχες τάξεις και το κράτος, ο Μαρξ και ο Ένγκελς απαιτούν όχι ενατένιση, αλλά πάλη για μια καλύτερη οργάνωση της κοινωνίας. Και σαν δύναμη ικανή να διεξάγει μια τέτοια πάλη και έχει συμφέρον απ’ αυτή την πάλη, βλέπουν, φυσικά, το προλεταριάτο. Πριν ακόμα από την «Αγία οικογένεια» ο Ένγκελς είχε δημοσιεύσει στο «γερμανο-γαλλικό περιοδικό» του Μαρξ και του Ρούγκε τις «Κριτικές μελέτες πάνω στην πολιτική οικονομία». Στο έργο αυτό εξέτασε από τη σκοπιά του σοσιαλισμού τα βασικά φαινόμενα του σύγχρονου οικονομικού καθεστώτος, σαν αναγκαία επακόλουθα της κυριαρχίας της ατομικής ιδιοχτησίας. Η επαφή του με τον Ένγκελς συντέλεσε αναμφισβήτητα στο ν’ αποφασίσει ο Μαρξ ν’ ασχοληθεί με την πολιτική οικονομία, με την επιστήμη στην οποία τα έργα του προκάλεσαν ολόκληρη επανάσταση.

Από το 1845 ως το 1847 ο Ένγκελς ζούσε στις Βρυξέλλες και στο Παρίσι, συνδυάζοντας τις επιστημονικές του ασχολίες με την πραχτική δράση μέσα στους γερμανούς εργάτες των Βρυξελλών και του Παρισιού. Εδώ ο Ένγκελς και ο Μαρξ συνδέθηκαν με τη μυστική γερμανική «Ένωση των κομμουνιστών», που τους ανέθεσε να διατυπώσουν τις βασικές αρχές του σοσιαλισμού είχαν επεξεργαστεί. Έτσι είδε το φως το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» το περίφημο έργο του Μαρξ και του Ένγκελς, που δημοσιεύτηκε το 1948. το μικρό αυτό βιβλιαράκι αξίζει ολόκληρους τόμους: με το πνεύμα του ζει και κινείται ως τα σήμερα όλο το οργανωμένο και αγωνιζόμενο προλεταριάτο του πολιτισμένου κόσμου.

Η επανάσταση του 1848, που ξέσπασε πρώτα στη Γαλλία και σε συνέχεια επεκτάθηκε και σ’ άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, έφερε τον Μαρξ και το Ένγκελς στην πατρίδα τους. Εδώ, στην Πρωσσία του Ρήνουθ, μπήκαν επικεφαλής της δημοκρατικής «Νέας εφημερίδας του Ρήνου», που έβγαινε στην Κολωνία. Οι δύο φίλοι ήταν η ψυχή όλων των επαναστατικών-δημοκρατικών τάσεων στην Πρωσσία του Ρήνου. Υπεράσπιζαν όσο ήταν δυνατό τα συμφέροντα του λαού και της ελευθερίας ενάντια στις αντιδραστικές δυνάμεις. Οι τελευταίες αυτές, όπως είναι γνωστό, υπερίσχυσαν. Η «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου» κλείστηκε. Ο Μαρξ, που στο διάστημα του εκπατρισμού του είχε χάσει την πρωσσική υπηκοότητα, απελάθηκε, ο Ένγκελς όμως πήρε μέρος στην ένοπλη λαϊκή εξέγερση, πολέμησε σε τρεις μάχες για τη λευτεριά και μετά την ήττα των επαναστατών έφυγε στο Λονδίνο μέσω Ελβετίας.

Στο Λονδίνο εγκαταστάθηκε και ο Μαρξ. Ο Ένγκελς γρήγορα ξανάγινε υπάλληλος, αργότερα και μέτοχος στον ίδιο εμπορικό οίκο του Μάντσεστερ, όπου δούλευε και στα 1842-1844. Ως το 1870 ο Ένγκελς ζούσε στο Μάντσεστερ και ο Μαρξ στο Λονδίνο, πράγμα που δεν τους εμπόδιζε να έχουν την πιο συχνή πνευματική επικοινωνία: αλληλογραφούσαν σχεδόν κάθε μέρα. Στην αλληλογραφία αυτή οι δύο φίλοι αντάλλασσαν τις γνώμες και τις γνώσεις τους κι εξακολουθούσαν να επεξεργάζονται από κοινού τον επιστημονικό σοσιαλισμό. Το 1870 ο Ένγκελς μετοίκησε στο Λονδίνο, και ως το 1883 που πέθανε ο Μαρξ, συνεχιζόταν η κοινή πνευματική τους ζωή, γεμάτη εντατική δουλειά. Καρπός της ήταν –από την πλευρά του Μαρξ- «Το Κεφάλαιο», το μεγαλύτερο πολιτικό-οικονομικό έργο του αιώνα μας, κι από την πλευρά του Ένγκελς μία σειρά μεγάλα και μικρά έργα. Ο Μαρξ ασχολούνταν με την ανάλυση των σύνθετων φαινομένων της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας. Ο Ένγκελς, σε έργα γραμμένα πολύ κατανοητά, που συχνά έχουν το χαρακτήρα πολεμικής, φώτιζε τα πιο γενικά επιστημονικά προβλήματα και διάφορα φαινόμενα του παρελθόντος και του παρόντος, στο πνεύμα της υλιστικής αντίληψης της ιστορίας και της οικονομικής θεωρίας του Μαρξ. Από τις εργασίες αυτές του Ένγκελς αναφέρουμε: το έργο πολεμικής ενάντια στον Ντύρινγκ (εδώ εξετάζονται μέγιστα προβλήματα του τομέα της φιλοσοφίας, των φυσικών και των κοινωνικών επιστημών), την «Καταγωγή της οικογένειας, της ιδιοχτησίας και του κράτους», τον «Λουδοβίκο Φόυερμπαχ», το άρθρο για την εξωτερική πολιτική της ρωσικής κυβέρνησης, τα περίφημα άρθρα για το ζήτημα της κατοικίας και, τέλος τα δυό μικρά μα εξαιρετικά πολύτιμα άρθρα για την οικονομική ανάπτυξη της Ρωσίας.

Ο Μαρξ πέθανε πριν προλάβει να επεξεργαστεί στην οριστική του μορφή το τεράστιο έργο του για το κεφάλαιο. Ωστόσο στο πρόχειρο ήταν ήδη έτοιμο, και ο Ένγκελς, ύστερα από το θάνατο του φίλου του, καταπιάστηκε με τη δύσκολη δουλειά της επεξεργασίας και της έκδοσης του ΙΙ και του ΙΙΙ τόμου του «Κεφάλαιου». Το 1885 έβγαλε τον ΙΙ τόμο και το 1894 τον ΙΙΙ (τον IV τόμο δεν πρόλαβε να τον επεξεργαστεί). Οι δύο αυτοί τόμου χρειάστηκαν πάρα πολλή δουλειά. Α αυστριακός σοσιαλδημοκράτης Άντλερ έκανε μια σωστή παρατήρηση: ο Ένγκελς με την έκδοση του ΙΙ και ΙΙΙ τόμου του «Κεφάλαιου» έστησε στο μεγαλοφυή φίλο του ένα μεγαλειώδες μνημείο, στο οποίο άθελά του χάραξε με ανεξίτηλα γράμματα και το δικό του όνομα. Πραγματικά, οι δύο αυτοί τόμου του «Κεφάλαιου» είναι έργο και των δύο: του Μαρξ και του Ένγκελς. Οι παλιοί θρύλοι μιλούν για διάφορα συγκινητικά παραδείγματα φιλίας. Το προλεταριάτο της Ευρώπης μπορεί να πει, ότι η επιστήμη του δημιουργήθηκε από δυό επιστήμονες και αγωνιστές, που οι σχέσεις τους ξεπερνούν τους πιο συγκινητικούς θρύλους των αρχαίων για την ανθρώπινη φιλία. Ο Ένγκελς έβαζε πάντοτε –και σε γενικές γραμμές πολύ δίκαια- τον εαυτό του ύστερα από τον Μαρξ. «Κοντά στον Μαρξ» έγραφε σ’ έναν παλιό του φίλο, «εγώ έπαιζα το δεύτερο βιολί». Η αγάπη του για τον Μαρξ όσο ζούσε και η ευλαβική του προσήλωση στη μνήμη του Μαρξ όταν πέθανε, ήταν απεριόριστές. Αυτός ο σκληρός αγωνιστής και ο αυστηρός στοχαστής είχε ψυχή που ήξερε ν’ αγαπάει βαθιά.

Ύστερα από το κίνημα του 1848-1849 ο Μαρξ και ο Ένγκελς, όντας στην ξενιτιά, δεν ασχολούνταν μόνο με την επιστήμη. Ο Μαρξ ίδρυσε το 1864 τη «Διεθνή ένωση των εργατών» και επί ολόκληρη δεκαετία καθοδηγούσε αυτή την Ένωση. Στις υποθέσεις της Ένωσης συμμετείχε δραστήρια και ο Ένγκελς. Η δράση της «Διεθνούς ένωσης» που συνένωνε, σύμφωνα με τη σκέψη του Μαρξ, τους προλετάριους όλων των χωρών είχε τεράστια σημασία για την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος. Μα κι όταν η «Διεθνής ένωση» σταμάτησε τη δράση της στα 1870-1880, ο ενοποιητικός ρόλος του Μαρξ και του Ένγκελς δε σταμάτησε. Απεναντίας, μπορούμε να πούμε, πως η σημασία τους σαν πνευματικών ηγετών του εργατικού κινήματος, μεγάλωνε συνεχώς, γιατί αναπτυσσόταν αδιάκοπα και το ίδιο το κίνημα. Ύστερα από το θάνατο του Μαρξ, ο Ένγκελς εξακολουθούσε να είναι μόνος του, ο σύμβουλος και ο ηγέτης των σοσιαλιστών της Ευρώπης. Σ’ αυτόν απευθύνονταν για να ζητήσουν συμβουλές και οδηγίες και οι γερμανοί σοσιαλιστές, που η δύναμή τους, παρόλες τις κυβερνητικές διώξεις, μεγάλωνε γρήγορα και αδιάκοπα, και οι εκπρόσωποι των καθυστερημένων χωρών, λχ. οι ισπανοί, οι ρουμάνοι, οι ρώσοι, που ήταν υποχρεωμένοι να μελετούν και να ζυγίζουν τα πρώτα τους βήματα. Όλοι τους αντλούσαν από το πλούσιο θησαυροφυλάκιο των γνώσεων και της πείρας του γέρο-Ένγκελς.

Ο Μαρξ και ο Ένγκελς που και οι δυό τους ήξεραν τα ρώσικα και διάβαζαν ρωσικά βιβλία, έδειχναν ζωηρό ενδιαφέρον για τη Ρωσία, παρακολουθούσαν με συμπάθεια το ρωσικό επαναστατικό κίνημα και κρατούσαν επαφή με τους ρώσους επαναστάτες. Και οι δυο τους έγιναν σοσιαλιστές από δημοκράτες και το δημοκρατικό αίσθημα του μίσους ενάντια στην πολιτική αυθαιρεσία ήταν εξαιρετικά δυνατό μέσα τους. Το άμεσο αυτό πολιτικό αίσθημα μαζί με τη βαθιά θεωρητική κατανόηση της σύνδεσης που υπάρχει ανάμεσα στην πολιτική αυθαιρεσία και στην οικονομική καταπίεση, καθώς και η πλούσια πείρα της ζωής, έκαναν τον Μαρξ και τον Ένγκελς εξαιρετικά ευαίσθητους από πολιτική ακριβώς άποψη. Για το λόγο αυτό η ηρωική πάλη μιας ολιγάριθμης μερίδας ρώσων επαναστατών ενάντια στην πανίσχυρη τσαρική κυβέρνηση έβρισκε στην ψυχή αυτών των δοκιμασμένων επαναστατών την πιο θερμή απήχηση. Αντίθετα, η τάση ορισμένων να παραιτηθούν για κάποια δήθεν οικονομικά ωφελήματα, από το πιο άμεσο και ποιο σπουδαίο καθήκον των ρώσων σοσιαλιστών, από την κατάχτηση της πολιτικής ελευθερίας, τους φαινόταν, φυσικά, ύποπτη και ακόμα τη θεωρούσαν άμεση προδοσία της μεγάλης υπόθεσης της κοινωνικής επανάστασης. «Η απελευθέρωση του προλεταριάτου πρέπει να είναι υπόθεση του ίδιου του προλεταριάτου», δίδασκαν συνεχώς ο Μαρξ και ο Ένγκελς. Και το προλεταριάτο για να παλέψει για την οικονομική του απελευθέρωση πρέπει να καταχτήσει ορισμένα πολιτικά δικαιώματα. Εκτός από αυτό και ο Μαρξ και ο Ένγκελς έβλεπαν καθαρά πως η πολιτική επανάσταση στη Ρωσία θα έχει τεράστια σημασία και για το εργατικό κίνημα της Δυτικής Ευρώπης. Η απολυταρχική Ρωσία ήταν πάντοτε το στήριγμα όλης της ευρωπαϊκής αντίδρασης. Βέβαια, η εξαιρετικά ευνοϊκή διεθνής θέση που δημιούργησε για τη Ρωσία ο πόλεμος του 1870, ανάβοντας για πολύν καιρό την έχθρα ανάμεσα στη Γερμανία και στη Γαλλία μεγάλωσε απλώς τη σημασία της απολυταρχικής Ρωσίας, σαν αντιδραστικής δύναμης. Μόνο μια ελεύθερη Ρωσία, που δε θα έχει ανάγκη να καταπιέζει του πολωνούς, τους φιλανδούς, τους γερμανούς, τους αρμένιους και τους άλλους μικρούς λαούς, ούτε να εξωθεί διαρκώς τη Γαλλία ενάντια στη Γερμανία και τη Γερμανία ενάντια στη Γαλλία, θα επιτρέχει στη σημερινή Ευρώπη να ανασάνει ελεύθερα από τα βάρη του πολέμου, θα εξασθενίσει όλα τα αντιδραστικά στοιχεία στην Ευρώπη και θα αυξήσει τη δύναμη της ευρωπαϊκής εργατικής τάξης. Να γιατί ο Ένγκελς επιθυμούσε θερμά την εγκαθίδρυση της πολιτικής ελευθερίας στη Ρωσία και προς όφελος του εργατικού κινήματος στη Δύση. Οι ρώσοι επαναστάτες έχασαν στο πρόσωπό του τον καλύτερό τους φίλο.

Αιώνια η μνήμη του Φρίντριχ Ένγκελς, του μεγάλου αγωνιστή και δάσκαλου του προλεταριάτου.

Αποσπάματα είχαν δημοσιευτεί στην Ανασύνταξη Αρ. Φύλ. 99 1-15 Δεκέμβρη 2000

Διαβάστε Περισσότερα »